سلام به وبلاگ گروه درسی پایه ی سوم استان آذربايجان شرقي

طرح درس تعلیمات اجتماعی پایه‌ی سوم ابتدایی

طرح درس تعلیمات اجتماعی پایه‌ی سوم ابتدایی

 

باسمه تعالی

طرح درس تعلیمات اجتماعی پایه‌ی سوم ابتدایی

مشخصات کلی

نام درس: تعلیمات اجتماعی موضوع درس: چادر نشین ها

کلاس: سوم ابتدایی تعداد دانش آموزان: نفر

مدت جلسه: ۴۵دقیقه شماره طرح درس:

مدل کلاس: Uشکل تاریخ:

دبستان: نام و نام خانوادگی آموزگار:

هدف های کلی

آشنایی دانش آموزان با زندگی مردم عشایر و شغل آنها.

هدف های رفتاری

دانش آموزان:

1- حداقل نام پنج حیوان در زندگی عشایری مورد استفاده است نام می برند.( حیطه‌ی شناختی)

2- با گروه خود چادر عشایری را درست می کنند.( حیطه مهارتی)

3- فراورده های عشایری مثل کشک، قارا، ماست و غیره را تهیه کرده و به کلاس می آورند.( حیطه مهارتی و نگرشی)

4- علت چادر نشینی ایلات و عشایر را شرح می دهند.( حیطه شناختی)

5- ایل را تعریف می کند.( حیطه شناختی)

6- تصاویر کتاب را که در مورد کوچ عشایری است تفسیر می کند.( حیطه مهارتی)

7- در مورد درس خواندن دانش آموزان عشایری تحقیق می کند.( حیطه مهارتی)

8- نحوه‌ی زندگی ایلات و عشایر را در کلاس اجرا می کنند.( حیطه مهارتی)

9- نسبت به یافتن اطلاعات از زندگی چادر نشینی علاقه نشان می دهد.( حیطه نگرشی)

10- شکل چادر مردم ایل نشین را در دفتر خود نقاشی می کند.( حیطه نگرشی)

هدفهای جزئی

1- با زندگی مردم عشایر آشنا شود.( حیطه شناختی)

2- با محل تشکیل کلاس های بچه های ایل آشنا می شوند.( حیطه شناختی)

3- با شغل اصلی مردم ایل و عشایر آشنا می شوند.( حیطه شناختی)

4- بتوانند با علاقه به توضیحات معلم و دیگران در این زمینه گوش دهند.( حیطه عاطفی)

5- بتوانند در بحث های گروهی فعالانه شرکت کنند.( حیطه عاطفی)

6- در مورد زندگی چادر نشینی تحقیق می کنند.( حیطه مهارتی)

7- بتوانند در باره‌ی زندگی ایلی سؤال کنند.( حیطه مهارتی)

تعیین ویژگی های عمومی فراگیران

الف- توانایی های ذهنی:

دانش آموزان در مرحله‌ی عینی قرار دارند و سن آنها بین 8 تا 9 سالگی می باشد و از نظر ذهنی مشکل خاصی ندارند و هوش همه‌ی آنها خوب است.

ب- وضعیت اقتصادی:

از نظر اقتصادی با توجه به این که اکثر آنها از طبقه کارگری می باشند، در حد متوسط هستند.

ج- وضعیت اجتماعی:

از نظر اجتماعی در سطح خوبی هستند و در ایجاد ارتباط نسبتاً خوب عمل می کند.

د- وضعیت فرهنگی:

تعامل فرهنگی خوبی با هم دارند چون دارای آداب و رسوم مشترک هستند.

مفاهیم کلیدی:

سیاه چادر- مشک- تابه- لباسهای عشایری- فرآورده های دامی- ایل

رسانه و مواد آموزشی

منابع غیر انسانی: کتاب درسی تعلیمات اجتماعی – گچ سفید و رنگی- تخته کلاس و تخته پاک کن- استفاده از چادر عشایر- استفاده از تصاویری در رابطه با زندگی عشایر- سوغات عشایر شامل: کشک، کره حیوانی، پنیر، ماست. سه پایه و مشک، تابه برای پخت نان، ماکت حیوانات اهلی و ماکت زندگی عشایر.

منابع انسانی: معلم- شاگردان- مهمانان

الگوهای تدریس

همیاری – مشارکتی

روشهای تدریس

پرسش و پاسخ- نمایشی- کارایی تیم( D . E . T)- بارش مغزی ایفای نقش.

فعالیت های قبل از شروع درس

فعالیت معلم	فعالیت فراگیران		زمان
معلم وارد کلاس می شود بفرمایید معلم نگاهی به تخته کلاس می‌کند ودر صورت نیاز آن را پاک می‌کند. سلام سلام بچه ها حال شما چطور است. امیدوارم شاد باشید. همیشه خندان باشید. کسی مریض نباشد کسی غایب نباشد همگی حاضر باشید شکر خدا که همه‌ی بچه ها سالم، حاضر. شاداب، تمیز سرکلاس نشستند تا درسمان را شروع کنیم. شروع هر کاری با نام .................. خدایی که شما گل ها را آفرید- خدایی که رحمان و رحیم است. معلم کارت آماده شده به نام خدا را روی تابلو می چسباند. امروز چند شنبه است؟ بله یکشنبه چندم ماه؟ و معلم تاریخ را به روز در گوشه‌ی سمت چپ تخته می نویسد و راجع به ماه محرم صحبت می کند. پیام قرانی را بخوانید.	دانش آموزان به احترام معلم بر می خیزند و صلوات می فرستند.( خواندن پیام قرانی) سلام بله بله خانم با نام خدا		5 دقیقه
ارزشیابی تشخیصی	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
	« همانا حسین(ع)چراغ هدایت وکشتی نجات است.» پیامبر اکرم(ص) این حدیث را مثل روزهای قبل در دفتر حدیث بچسبانید. بچه ها این ساعت چه درسی داریم؟ در جلسه‌ی قبل گفته بودیم که فواید انواع گیاهانی که خاصیت درمانی دارند گزارشی تهیه کنید آماده کرده‌اید؟ معلم گزارشها را جمع آوری می کند تا بعد از بررسی بهترین را انتخاب کند و طبق قولی که داده بود و به آنها جایزه بدهد. با دادن کارتهای رنگی(زرد- قرمز- نارنجی- سبز) گروه ها را به صورت تصادفی تعیین می کند وآنان را هدایت می‌کند تا سر جایشان بنشینند.	دانش آموزان همراه با معلم حدیث را تکرار می‌کنند. دانش آموزان حدیث آماده شده را روی کارت را در دفتر حدیث می چسبانند. دانش آموزان پاسخ می دهند: تعلیمات اجتماعی جواب می دهند بله وتکالیف را روی میز قرار می‌دهند. شور و نشاط در بین دانش آموزان بوجود می آید. گروهها در سر جای خود می نشینند وآماده می‌شوند تا درس جدید شروع شود.	5 دقیقه
	معلم برای ارزیابی بچه ها ومیزان آمادگی آنها برای پذیرش درس جدید سؤالاتی را از درس قبل از دانش آموزان می پرسد. معلم سؤالات آماده شده را که درون ماکت‌آرامگاه حافظ قرار داده از داوطلب هر گروه می‌خواهد تا سؤال مورد نظر را از ماکت آرامگاه حافظ برداشته سؤال را در گروه بخوانند و با مشورت یکدیگر به آن پاسخ دهند.	دانش‌آموزان با آمادگی کامل و شور اشتیاق پاسخ می‌دهند. اعضای گروه با دیدن ماکت آرامگاه حافظ خوشحال می‌شوند ومشتاق پاسخ دادن به سؤال مورد نظر می‌شوند.

	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران		زمان
ارزشیابی تشخیصی	نمونه سؤالات: ô مرکز استان فارس چه نام دارد؟ گروه زرد از طرف معلم ودانش آموزان مورد تشویق قرار می گیرد. ôنام دو تن از شاعران بزرگ ایران را که آرامگاه آنها در شیراز قرار دارد نام ببرید؟ گروه قرمز از طرف معلم ودانش آموزان مورد تشویق قرار می گیرد. ôعرق گلها و گیاهان چه فایده‌ای دارند؟ آفرین به دخترای خوبم ôجاهای دیدنی استان خودمان را نام ببرید؟ مرحبا به گروه سبز ظاهراً درس قبل را خوب یاد گرفته‌اید! هیچکدام از گروهها سؤالی ندارید؟ معلم مکث کرده وبه همه‌ی کلاس توجه می‌کند.	نماینده گروه زرد با برداشتن سؤال از ماکت و مشورت در گروه پاسخ می دهد: شهر شیراز داوطلب گروه قرمز سؤال خود را از ماکت برداشته و بعد‌ از مشورت در‌گروه پاسخ می‌دهد: سعدی و‌حافظ داوطلب گروه نارنجی سؤال خود را از ماکت برداشته و همچون دو گروه دیگر پس از مشورت با اعضای گروه خود پاسخ می‌دهد: برای درمان بعضی از بیماری ها مفید است. نماینده گروه سبز پس از برداشتن سؤال از ماکت و بحث وتبادل نظر با اعضای گروه پاسخ می دهد: دشت لاله- تونل کوهرنگ- سیاه سرد بروجن- پل زمانخان و....... در این مرحله اگر دانش آموزان سؤالی داشته باشند می پرسند.		دقیقه
ایجاد انگیزه و آماده سازی	فعالیت معلم		فعالیت فراگیران		زمان
	بچه ها یادتان هست که ما همیشه همراه خانواده‌ی آقای هاشمی سفر می کردیم امروز هم می خواهیم همراه آنها باز هم به جاهای دیدنی برویم تا نقاط بیشتری را ببینیم و بشناسیم داخل محوطه کلاس، همه سوار اتوبوس شوید وچشمهایتان ببندید. حالا باز کنید چشمهایتان را برای همین از چند مهمان عزیز دعوت کرده‌ام که به کلاس ما بیایند و شما را با جاهای دیدنی منطقه خودشان و آداب ورسوم و کارهایشان آشنا کنند. آیا دوست دارید؟ معلم مشوق دانش آموزان کلاس می باشد برای پرسیدن سؤال از میهمانان معلم کلاس را کنترل می کند واز بچه ها می‌خواهد که به دقت گوش دهند.		دانش آموزان هم به طور خیالی سوار اتوبوس می‌شوند و چشمانشان را می بندند. دانش آموزان چشمانشان را باز می کنند. دانش آموزان با جواب دادن بله مشتاق دیدن مهمانان شدند. مهمانان با لباسهای زیبا و محلی خود وارد می‌شوند. همراه با وسایل و سوغاتی( کشک- قارا- کره و....) که با خود آورده‌اند آماده‌ی ایفای نقش می شوند. دانش آموزان با دیدین مهمانان خوشحال می شوند وبا آنها سلام واحوال پرسی می‌کنند.مهمانان به ترتیب کارهای خود را ارائه می‌دهند. زدن مشک وتوضیح دادن در مورد کارهایشان و نام بردن فراوارده های تولیدی و دامی خودشان. پختن نان تیری وتوضیح در مورد پخت و تهیه آن. توضیح در مورد نحوه آماده کردن نخ های پشمی و کاربرد آنها در زندگی شخصی خودشان و دیگر افراد جامعه(خودشان برای قالی‌بافی، جاجیم بافی وسیاه چادر و....)برای تهیه لباس پشمی و......		10 دقیقه

	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
ایجاد انگیزه و آماده سازی	زهرا جان حواست هست که دوستانت چه کار می‌کنند؟ دقت کن دخترم.) معلم آنها را تشویق می کند و می گوید آفرین با وجود همه‌ی مشکلات و نوبد امکانات کافی آموزشی باز هم در فکر ادامه‌ی تحصیل هستید. معلم از مهمانان تشکر می کند و با آرزوی موفقیت برای آنها بدرقه شان می کند.	زهرا دقت می کند. دانش آموزان به دقت نظاره گر هستند و گوش می‌دهند و سؤالات مورد نظر خود را از مهمانان می‌پرسند. در پایان نمایش یکی از مهمانان خودشان را به این صورت معرفی می کند: بچه ها حالا فهمیدید ما اهل کجا هستیم و از کجا امده‌ایم؟ دانش آموزان پاسخ می دهند شما عشایر هستید. یکی از مهمانان جواب می دهد بله ما عشایر بختیاری هستیم که در منطقه کوهرنگ زندگی می کنیم. مهمانان پاسخ می دهند: بله یکی از مهمانان جواب می دهد: چون جای ثابتی نداریم و علاقه به آموختن علم ودانش داریم با استفاده از سیاه چادرها یا در زیر سایه درختان همراه با معلم خوب و مهربان خود به آموزش علم ودانش می پردازیم. مهمانان در آخر کار سوغاتی هایی را که همراه خود آورده بودند به معلم می دهند و از معلم خواهش می کنند در پایان درس بین دانش آموزان تقسیم کنند. دانش آموزان هم از مهمانان خود تشکر کرده و از همدیگر خداحافظی می کنند.	دقیقه
	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
ارائه درس	معلم تصاویری را که مربوط به زندگی عشایر است روی تابلو کلاس نصب می کند و از دانش آموزان می پرسد: بچه های خوبم با توجه به توضیحاتی را که دوستان دادند و با توجه به تصاویری را که می بینید حتماً حدس زده‌اید که درس امروز شما در رابطه با چیست؟ معلم کلمه چادر نشینی را وسط تابلو می نویسد. سپس معلم از دانش آموزان می خواهد برای فهمیدن بیشتر درس کتابها را باز کنند و به صورت لب خوانی در محدوده‌ی زمانی مشخص که صفحه 12است بخوانند. معلم در این زمان جدول آماده شده‌ی کارآیی تیم را روی تابلوی کلاس نصب می‌کند. پس از چند دقیقه معلم پایان زمان را اعلام می‌کند. معلم سؤالات آماده شده در رابطه با درس جدید را به همراه پاسخ نامه بین دانش آموزان توزیع می‌کند. معلم پایان زمان را اعلام می کند و از دانش آموزان می خواهد برگه‌ی سؤالات را داخل کشوی میز قرار دهند.(سه دقیقه) معلم همان برگه‌ی سؤالات را همراه با پاسخ نامه به صورت گروهی توزیع می کند و از اعضای گروهها می خواهد که با مشورت هم، با دیگر سؤالات پاسخ دهند در زمان تعیین شده( دو دقیقه)	فراگیران جواب می دهند: چادر نشینی کتابها را باز کرده و مشغول خواندن درس می‌شوند. دانش آموزان کتابها را می بندند. دانش آموزان به طور فردی مشغول خواندن سؤالات و پاسخ گویی به آنها می شوند. دانش آموزان سؤالات را جمع می کنندو داخل کشو یا زیر کتاب خود قرار می دهند. دانش آموزان پس از گرفتن برگه‌ی سؤالات به صورت گروهی با هم بحث ومشورت می کنند وسؤالات را یکی یکی در پاسخ نامه‌ی جدید جواب می دهند.	20 دقیقه

	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
ارائه درس	معلم پایان زمان را اعلام می کند وکلید سؤالات را بین گروهها توزیع می کند واز آنها می خواهد که پاسخ های خود را با کلید سؤالات مطابقت دهند ونمره‌ی خود را تعیین کنند.( یک دقیقه) معلم پایان زمان را اعلام می کند و پاسخ نامه ها را جمع‌آوری می کند و از یک دانش آموز می خواهد پای تابلو آمده و نتایج اعلام شده توسط معلم را در جدول یادداشت کند. معلم پاسخ نامه‌های فردی و گروهی را ارزیابی کرده ونتیجه‌ی گروه ها را اعلام می کند. گروه زرد بالاترین نمره‌ی فردی و گروهی 14 است. گروه قرمز بالاترین نمره‌ی فردی10ونمره‌ی گروهی 12است. گروه نارنجی بالاترین نمره فردی 14و نمره‌ی گروهی 12 است. گروه سبز بالاترین نمره‌ی فردی و گروهی10 می‌باشد. معلم گروه زرد را تشویق می کند. آفرین به گروه زرد که هم درس را خوب یاد گرفته‌اند و هم کار گروهی را به خوبی انجام داده‌اند.	دانش اموزان با معلم همکاری می کنند و پاسخ ها خود را با کلید سؤالات مطابقت می دهند ونمرات خود را تعیین می کنند. دانش آموزان با معلم همکاری می کنند. دانش آموزان پای تابلو آمده وآماده‌ی کار و فعالیت می‌شوند. دانش آموز در جدول یادداشت می کنند. گروه زرد خوشحال می شود. دانش آموز اعداد را در جدول یادداشت می کنند وگروه قرمز بیشتر دقت می کنند. دانش آموز اعداد را پای تابلو یادداشت می کند وگروه نانرجی توجه می کنند. دانش آموز اعداد را پای تابلو می نویسد گروه‌سبز از مساوی بودن نمره تقریباً خوشحال می شوند. گروه زرد خوشحال می شوند.	دقیقه
	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
ارائه درس	دانش آموزان گروه قرمز باید درخواندن درس دقت می‌کردند اما کار گروهی خوبی داشتند. دانش آموزان گروه نارنجی در گروه فعالیت کمی را داشته‌اند باید سعی کنند که در جلسات بعدی در گروه بهتر و بیشتر فعالیت کنند. دانش آموزان گروه سبز که نمره‌ی فردی و گروهی یکسانی دارند باید در خواندن درس دقت کنند ودر گروه بیشتر فعالیت کنند. معلم بعد از تشکر از دانش آموزان می خواهد که خودشان را تشویق کنند. معلم از دانش آموزان می پرسد اگر سؤالی در مورد درس جدید دارید بپرسید. معلم به سوالات احتمالی دانش آموزان پاسخ می‌دهد.	گروه قرمز سخنان معلم را تأیید می کنند. گروه نارنجی قول می دهند که دقت و فعالیت بهتری داشته باشند. گروه سبز قول می دهند که با همکاری هم در گروه فعالیت بیشتری داشته باشند. دانش آموزان با شور و نشاط خود را تشویق می کنند. دانش آموزان اگر سؤالی داشته باشند مطرح می کنند.	دقیقه

	فعالیت معلم		فعالیت فراگیران	زمان
جمع بندی ونتیجه گیری	خوب بچه ها از درس امروز خوشتان آمد؟ پس یکبار دیگر درس را با هم مرور می کنیم. خوب دقت کنید اگر قسمتی از درس را نفهمیدید یاد بگیرید. فهمیدیم به گروهی از مردم که در چادر زندگی می‌کنند.......... آفرین بچه ها ی خوبم چادر نشین ها علاوه بر مشکلات و سختیهای فراوانی که به همراه دارند زندگی شیرین و با صفاتی هم در کنار هم دارند و بخشی از مایحتاج ما را به صورت فراورده های دامی مانند:.............. مردم عشایر مردمی دلیر و............ به قول امام خمینی که فرمودند: عشایر ذخایر مملکت‌اند. نصب کارت مخصوص روی تابلو که این جمله در آن نوشته شده است. پس نتیجه گرفتیم، عشایر ثروت مملکت هستند، چون فرآورده های دامی تولید می کنند لبنیات، گوشت، پوست و..... بچه ها مثل چی....؟ ( معلم صدای خود را تغییر می دهد) آفرین تبارک الله معلوم شد که درس را خوب یاد گرفته‌اید هیچکدام از گروه ها سؤالی ندارند؟ معلم به سوالات احتمالی دانش آموزان پاسخ می‌دهد.		بله دانش آموزان به دقت گوش می دهند. چادر نشین می گویند. شیر- ماست- کره و.... تهیه می کنند. مهربان هستند. نیازمندند. دانش آموزان اگر سوالی داشته باشند مطرح می‌کنند.	دقیقه
	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران		زمان
ارزشیابی پایانی	معلم سؤالاتی را که از قبل آماده کرده و در پاکت قرار داده را در بین گروه ها توزیع می کند و از آنها می خواهد که سؤال خود را برداشته در گروه با هم مشورت کرده ویه سؤال پاسخ دهند. *سؤال گروه زرد: چرا افراد ایل کوچ می کنند؟ آفرین دخترم *سؤال گروه نارنجی: اگر دشمنان به کشور حمله کنند مردم عشایر چه می کنند؟ مرحبا به دخترم *سؤال گروه قرمز: چند فراوردهای دامی که مردم عشایر تولید می کنند را نام ببرید؟ احسنت دختر گلم * سؤال گروه سبز: به افراد ایل چه می گویند؟ بله درست است دوستانتان را تشویق کنید. به دانش‌آموزان فرصت سؤال داده می شود تا اگر اشکالی دارند برطرف شود. چون درس امروز را خوب یاد گرفته‌اید یک آفرین هلیکوپتری بفرستید.	یکی از اعضای هر گروه به نمایندگی از طرف گروه پاکت خود را برداشته آن را باز می کند سؤال را برای گروهش می خواند و در گروه راجع به پاسخ سؤال با هم بحث می کنند وبه پاسخ صحیح می رسند. داوطلب گروه سؤال را می خواند و پاسخ می‌دهد. دانش آموز پاسخ می‌دهد: برای یافتن چراگاه دانش آموز داوطلب پاسخ می دهد: مردم عشایر اولین گروهی هستند که از مرزهای کشور دفاع می کنند. دانش آموز داوطلب پاسخ می دهد: ماست، کشک، پنیر، دوغ، کره و...... دانش آموز داوطلب پاسخ می دهد: عشایر دانش آموزان با شور وشوق خودشان را تشویق می‌کنند. آفرین		3 دقیقه

	فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
تعیین تکلیف	تصویری را هم که معلم از قبل آماده کرده به آنها داده و از آنها می خواهد که به طور مختصر در مورد تصویر توضیح دهند. خوب بچه ها کتاب ها را باز کنید تا یک بار از روی درس بخوانید تا اگر اشکالاتی تلفظی دارید برطرف شود. معلم از دانش آموزان می خواهد که یکبار دیگر درس را برای خانواده بخوانند و پرسشهای پایان درس را در دفتر اجتماعی بنویسند و پاسخ دهند و سیاه چادر را دفتر خودشان بکشند. معلم چند موضوع را که قبلاً روی برگه نوشته و آماده کرده بین دانش آموزان تقسیم می کند و از آنها می‌خواهد که به دلخواه در مورد هر یک از موضوعات که دوست دارند به کمک بزرگترها یا با استفاده از کتابهای دیگر( غیر درسی) تحقیق کرده وبرای جلسه آینده به کلاس بیاورند وبهترین آنها انتخاب شده ومورد تشویق قرار گیرند. موضوعات تحقیق: ô در مورد لباس زنان عشایری ôآداب و رسوم مردم چادر نشین( عشایر) خوب بچه ها درس ما تمام شد برای سلامتی آقا امام زمان (عج) وسلامتی خودتان صلوات.	دانش آموزان تصاویر مورد نظر را گرفته روی آن فکر کرده تا خلاصه‌ای در مورد آن بنویسند. یکی از دانش آموزان از روی درس می خواند و بقیه خط می برند. دانش آموزان دقت می کنند و پاسخ می دهند: چشم دانش‌آموزان گوش می کنند وموضوعات را تحویل گرفته ودر مورد موضوع مورد نظر خود فکر می‌کنند.

تحلیل فارسی(بخوانیم ) پایه سوم دبستان۱۳۹۱

تحلیل فارسی(بخوانیم ) پایه سوم دبستان۱۳۹۱

به نام خدا

مقدمه زبان فارسی

، ‌مهم ترین عامل تفهیم و برقراری ارتباط با دیگران است. پس باید با آشنایی به ادبیات و دستور فارسی از این ودیعه ی الهی که سینه به سینه به آیندگان هدیه گردیده پاسداری کنیم و از آن بهره بگیریم. مهارت سخن گفتن، نوشتن، گوش دادن ، خواندن و خلاقیت و نوآوری از ارکان مهم زبان آموزی است که همواره از دوران کودکی تا پایان زندگی همراه انسان خودنمایی کرده و باعث صیقل در روح و افکار می شود. به یاد داشته باشیم که بقای تمدن معنوی و ادبیات عالم و دوام و برخورداری از اندیشه ی عالی وکلام شیرین و دل چسب گذشتگان همیشه از برکت قلم و هنر کتابت بوده است. سقراط می گوید: جامعه زمانی فرزانگی می¬یابد که خواندن و فهمیدن اساس کار باشد. زبان فارسی یکی از اهداف مهم تعلیم و تربیت جهت پرورش استعدادهای گوناگون است که با ایجاد بستری مناسب برای دانش آموزان باعث پرورش خلاقیت و نوآوری آنان در زمینه ی آموزش می شود که در نهایت فرآیند یادگیری- یاددهی را لذت بخش می کند. کتاب حاضر جهت تثبیت و یادآوری آموخته های فراگیران تدوین شده و شامل روش های فعال و پویا براساس کتاب های بخوانیم و بنویسیم ابتدایی است.

در این کتاب سعی شده است تا موارد زیر لحاظ شود:

1- مهارت چهارگانه¬ی زبان آموزی

2- تقویت و مهارت خواندن و درک مطلب

3- توانایی تشخیص و تبدیل نثر قدیم به نثر امروز

4- آشنایی و تحقیق درباره¬ی مفاخر ادبی و آثار باستانی ایران

5- ارزش¬یابی جهت شناخت توانمندی¬ها و نقاط ضعف دانش آموزان

6- طراحی فعالیت¬های تلفیقی همراه با جاذبه¬های تصویری

7- آشنایی با ضرب¬المثل¬های شیرین فارسی، درک مفهوم کاربردآن

8- تقویت مهارت خلاقیت از طریق داستان نویسی و یا بازگردانی متون قدیمی به زبان ساده¬ی امروزی

9- افزایش اعتماد به نفس در فراگیران با توجه به توانمندی¬های آنان

با بررسی کتاب متوجه می شویم که کتاب توانسته است از روش و فنون مختلف روانشناسی و تدریس در بخش های مختلف استفاده کند. آیا تصاویر و پیام های آموزشی با درک و فهم و سن آنها متناسب می باشد رنگ های تصاویر زیبا و متناسب است شواهد و مثالهای کتاب با دنیای امروز و نسل کنونی مطابقت دارد. درتی کلمات مناسب می باشد. آیا درس ها با توجه به پیش دانسته های آنان انتخاب شده است. آیا ابزار و مواد آموزشی که به کار رفته است مناسب می باشد و می تواند یادگیری را سرعت بخشد. آیا دروس به کار رفته را می توانند در زندگی خود به کار برند. این کتاب توانسته است با شعرهای زیبا و داستانهای خیالی آرزو ها و خیالات آنان را باورتر کند. و می تواند باعث شود که در آینده شاعران و نویسندگان توانایی شوند. با خواندن کتاب فارسی و بنویسیم لغات جدیدی یاد گرفته اند، تا بتوانند هیجانات روحی و مشکلات خود را روی کاغذ آورده و آرامش یابند. آیا خواندن کتاب فارسی باعث می شود دانش آموزان با هم کلاس های خود، بزرگتر از خود، کوچکتر از خود و خانواده گفتمان مناسب تری داشته باشند. آیا دانش آموزان با خواندن این کتاب خود جوش و فعال آموزش می بینند . آیا دانش آموزان با یاد گرفتن این کتاب می توانند عواطف و احساسات خودرا بیان کنند. در این کتاب شعرهای زیبا و قصه های شیرینی وجود دارد که باید ببینیم تا چه حد می توانند انگیزه ی دانش آموزان را به مطالعه بالا ببرند آیا آنان از قصه ها می توانند پند گیرند و می توانند خود را با قهرمان قصه ها همانند کرده و مشکلات را حل کنند و در آنها ایجاد و اعتماد به نفس کند. آیا این کتاب به مناسبت ها توجه کرده است و زمان بندی مناسب را انجام داده است. یا این کتاب توانسته است از قهرمانان مختلف ملی و دینی استفاده کند و روحیه ی میهن پرستی را در آنان بارور کند و آنان را در مقابله با فرهنگ های مخرب وارداتی مصون بدارد. انشاء الله که توانسته باشیم نقاط شعف را پیدا کرده و در رفع آن بکوشیم. و بتوانیم سطح کتاب را بالا ببریم زیرا این کتاب اساس و پایه ی دروس دیگر می باشد و یادگیری آن باعث انتقال باورها، ارزشهای انسانی،مالی و دینی می باشد و در کل شخصیت انسان را می سازد.

معرفی کتاب بررسی ویژگی های کتاب درسی پایه ی سوم

موضوع کتاب: بخوانیم شامل: خداشناسی، نهادها، بهداشت، اخلاق فردی و اجتماعی، دانش و دانشمندان، مسائل دینی، ملی و میهنی، طبیعت و هنر و ادبیات

پایه تحصیلی: سوم ابتدایی

صفحات: 152 صفحه

شامل 8 فصل و 22 درس و 9 روان خوانی

ساعات پیش بینی شده: باتوجه به ساعات تعداد درس ها کافی می باشد.

قطع کتاب بخوانیم: رحلی

عطف کتاب: نوشتاری

در کتاب بخوانیم به مفاهیم درس های دیگر مانند علوم، دینی، هنر، ریاضی و تربیت بدنی نیز توجّه شده است، که به این ویژگی رویکرد تلفیقی می گویند.

آشنایی با ارتباطات افقی کتاب فارسی با سایر کتاب های آن پایه و ارتباطات عمودی آن با ماده ی درسی و کتاب های سال های قبل ارتباط افقی

قرآن می¬تواند کلمه های قرآنی را بخش بخش کند و روان بخواند و هرگاه درخواندن بخوانیم مهارت کافی داشته باشد می تواند روخوانی قرآن رانیز بهتر انجام دهد.

هدیه¬های آسمانی از روی درس ها روان می خوانند و معنی کلمات قرآنی و واژه ها را یاد می گیرند. علوم می تواند گزارش بنویسد و پس از انجام آزمایش نتیجه را یادداشت نماید.

ریاضی چون فارسی باعث درک مطلب در دانش آموزان می¬شود آنها در ریاضی نیز وقتی با مسئله روبرو می¬شوند آن را بهتر درک می کنند و یادگیری در آنها پایدارتر می شود. اعداد را می خواند ، با حروف می¬نویسد و برای تساوی ها مسئله می¬نویسد.

اجتماعی چون در فارسی راجع به مسائل اجتماعی، آداب و رسوم ، بهداشت ، اخلاق و ... استفاده شده است، دانش آموزان با مسائل اجتماعی نیز آشنا می شوند. روابط اجتماعی آنها قوی می شود.

هنر با کشیدن نقّاشی می تواند برای آن داستان بنویسید.

ورزش وقتی که نرمش انجام می دهد می تواند آن را با شعر هماهنگ کند.

ارتباط عمودی: دانش آموز می تواند در پایان سال تحصیلی به راحتی کتاب بخواند ، از واژه های جدید و قدیم در جمله¬ها استفاده کند و با معنی و مفهوم واژه ها آشنا شود.

شباهت با سال قبل: سرفصل، موضوع و عنوان درس ها تکمیل کننده ی سال قبل است و گنجینه ی لغات و دستور زبان آنها را گسترش می دهد.

تخصیص ساعات تدریس مناسب به قسمت های مختلف کتاب

مجموع درس های کتاب بخوانیم شامل 22 درس می باشد که در این کتاب 2 درس آن به عنوان درس آزاد قرار داده شده است که به عنوان مشارکت معلم و دانش آموزان می باشد.

در پایه ی سوم ابتدایی فارسی هفته ای 6 ساعت در نظر گرفته شده است که شامل کتاب بخوانیم و بنویسیم می باشد، که با توجه به سال تحصیلی می توان هر درس را در یک هفته تدریس کرد. به عنوان مثال:

جلسه اول: روخوانی متن درس+ گوش کن و بگو+ 1 صفحه بنویسیم

جلسه دوم: رواخوانی متن درس + درست و نادرست + 1 صفحه بنویسیم

جلسه سوم: رواخوانی متن درس + واژه آموزی + نکته+ 1 صفحه بنویسیم

جلسه چهارم: رواخوانی متن درس + ببین و بگو + بگرد و پیدا کن+ 1 صفحه بنویسیم

جلسه پنجم: روخوانی متن درس+ به دوستانت بگو+ نمایش + 1 صفحه بنویسیم

جلسه ششم: رواخوانی متن درس  + کتاب خوانی + با هم بخندیم+ 1صفحه بنویسیم

بهترین سرآغاز

الگوی نمونه برای بررسی یک درس عنوان درس: «بهترین سرآغاز» هدف های درس: - آشنایی با نعمت های خداوند و راه های شکرگزاری   سپاس گزاری از پدر و مادر و‌ آموزگار   یاری خواستن از خداوند در انجام تمامی کارها موقعیت ارتباط با درس با درس های سال های قبل: در سال قبل در درس اول «خدای مهربان» دانش آموزان با نحوه ی سپاس گزاری از خداوند آشنا شده¬اند. تعیین پیش دانسته های ضروری دانش آموزان برای شروع تدریس با توجه به اینکه که شروع هر کاری با نام خداست معلم دانش آموزان را هدایت می کند تا هر کاری را با نام خدا شروع کنند ، در همه کارها از او کمک بگیرند و از نعمت هایش تشکر کنند. استخراج وتعریف مفاهیم کلیدی و بیان اصطلاحات خاص این درس مفاهیم کلیدی این درس «سرآغاز» به معنی اول هر چیز واصطلاح «دریاهای وسیع» به معنی دریاهای پهناور میباشد اصطلاح «موجودات» به معنی آن چه وجود دارد و اصطلاح «شگفت زده» به معنی کسی که بسیار تعجب کرده است. اصطلاح «استعداد» به معنی توانایی می باشد و اصطلاح شایسته به معنی لایق است و اصطلاح « رضا » به معنای خشنودی می باشدو اصطلاح «رستگار» به معنی خوشبخت می باشد. چگونگی ارتباط و نحوه ی گسترش مفاهیم یک درس و دستیابی به مفهوم نهایی مورد نظر درس با نام خدا شروع شده و نعمت¬های خداوند را متذکر شده و با سپاس گزاری از نعمت های خدا و احترام به بزرگ ترها و خشنودی خدا در کارها ،درس به پایان رسیده است . این درس توانسته است دانش آموزان را با توجه به سن آن ها به مفهوم اصلی درس سوق دهد. بررسی شواهد و مثال های درس با توجّه به مفاهیم کلیدی و کلی درس نمونه های آورده شده در این درس مانند ستارگان درخشان، آفتاب روشن، مهتاب زیبا، کوه های بلند، دریاهای وسیع، دشت های سرسبز ، چشم بینا ، گوش شنوا، قدرت ، استعداد و .... با توجّه به مفاهیم اصلی درس نمونه های قابل فهم برای دانش آموزان می باشد . بررسی تصاویر پیام های آموزشی، درشت نویسی ها و نوشته های رنگی که به یادگیری مفاهیم کمک می کند. در تیتر درس همراه با تصاویر موجود در آن از رنگ های جالب و شاد استفاده شده است. و پیام های آموزشی و رنگ آمیزی درس مرتبط با هدف اصلی درس است ، نماد سپاس گزاری از خدا است و نعمت های او را نشان می دهد. بررسی فعّالیّت های یادگیری پس از هر درس دانش آموزان در زندگی روزمره خود نیاز به آشنایی با خدا و نعمت های او را دارند و با توجه به سپاس گزاری از نعمت های خداوند ، احترام به بزرگ ترها را فرا می گیرند. از دانش آموزان پرسیده می شود.  اگر بخواهی از خدا تشکّر کنی به او چه می گویی؟  از خدا چه چیزهایی می خواهی؟ - چرا باید قدر پدر و مادر و آموزگار و دوستان خود را بدانیم؟ مشخص کردن مواد و ابزارهای آموزشی مناسب برای آموزش درس کتاب درسی، تصویر ماه ، خورشید ، تصاویری از نعمت ها ، نماز جماعت و ابزارهای آموزشی هستند که شکرگزاری از خدا را نشان می دهند. و ما می توانیم از چند نمونه از کتاب هایی که در سال قبل خوانده اند استفاده کنیم. روش هایی که بتوان مفاهیم درس را با زندگی دانش آموزان ارتباط داد. دانش آموزان بعد از این که با مفهوم و نتیجه ی این درس آشنا شدند یاد می گیرند که چگونه از خداوند و نعمت های او سپاس گزاری کنند . به دعا ، راز و نیاز با خدا بیش تر علاقه مند میشوند و اسراف نمی¬کنند.

الانه

گزارش عملکرد سالانه گروه درسی پایه ی سوم ابتدایی اداره ی کل آموزش وپرورش استان  آذربایجانشرقی در سال تحصیلی-90-91

۱-شرکت در اولین جلسه ی معارفه ی  گروه های آموزشی استان در مهرماه 90

۲-تنظیم برنامه ی سالانه گروه درسی پایه ی سوم ابتدایی

۳-تنظیم بودجه بندی پیشنهادی کتب درسی پایه ی سوم ابتدایی ودرج در وبلاگ

۴-شرکت درهمایش معلمین پایه ی سوم ناحیه5 تبریزدر هنرستان اکبریه و بررسی ما از پوشه ی کار و دفترمدیریت فرآیندهای کلاس برای همکاران پایه ی سوم

۵-تهیه ی چک لیست ها و درج آن ها در وبلاگ جهت استفاده ی همکاران

۶- تهیه ی سوالات از علوم به صورت بخش بخش و درج آن در وبلاگ

۷-تهیه ی نمونه سوالات استاندارد ریاصی و فارسی به صورت ماهانه طبق جدول بودجه بندی و درج در وبلاگ

۸-شرکت در کارگاه آموزشی استان وپاسخ گویی به سوالات سرگروه های آموزشی  مناطق ونواحی استان

۹- طراحی سوالات از مجلات رشد (ابتدایی – مدیریت –تکنولوژی آموزشی- معلم –مدرسه ی فردا)در هر ماه

۱۰-پاسخ به تماس های تلفنی همکاران محترم از مناطق ونواحی در مورد تنظیم دفتر  مدیریت فرایند های کلاس وارزشیابی کیفی- توصیفی  وتنظیم کار نامه های کیفی- توصیفی و پوشه ی کار دامش آموزان

۱۱-بازدید از مدارس نواحی پنجگانه و مناطق استان

۱۲-شرکت در اولین جلسه ی مدرسان نماز در تربیت معلم نسیبه ی تهران

۱۳-اجرای فعالیت هایی در زمینه ی ترغیب دانش آموزان به نماز و تهیه ی گزارش و ارسال آن به ناحیه 5

۱۴-درج مطالب آموزش ضرب و.... در وبلاگ

۱۵-برگزاری جلسات برای اولیا ی دانش آموزان جهت جدب آن ها به نمازدر دبستان آیت اله کاشانی

 16-نقد وبررسی کتب کمک آموزشی ریاضی ارسالی از منطقه تسوج و اعلام نظر به صورت کتبی

 

 

17-شرکت درهمایش معلمین پایه ی سوم ناحیه3تبریزدر هنرستان اکبریه و بررسی ما از پوشه ی کار و دفترمدیریت فرآیندهای کلاس برای همکاران پایه ی سوم

 

 

 

۱-غني سازي و تهیّه مطالبی برای وبلاگ

۲- پاسخ به نظرا ت ارسالی به وبلاگ و ارائه راهکارهای مناسب. 

۳- بازدید از مدارس شهری وروستائی نواحی پنج گانه تبریز  وارائه ی گزارش

آنها به کارشناس ومسئول تکنولوژی وگروه های آموزش ابتدائی استان.

۴-ارائه ی بازخورد بازدیدها از مدارس شهری و روستائی نواحی پنج گانه تبریز.

۵-پاسخ گویی به تماس های تلفنی همکاران نواحی ومناطق استان

۶-طراحی سؤالات از مجلاّت رشد(معلّم ،ابتدائی مدیریّت،تکنولوژی آموزشی،مدرسه فردا)

۷-حضور دراداره کل جهت انجام وظايف محوله

8- نوشتن چک لیست علوم و ریاضی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱- تهیه مطالب آموزشی و ارائه ی آن جهت درج دروبلاگ درسی

۵- تهیه ی بروشور طرح در محضر قرآن

۶-حضوردرروزشنبه در گروه های آموزشی استان در محل ساختمان اداره ی کل  

-کسب رتبهی اول ناحیه در تهیه تولید محتوای درس علوم

شرکت در دبیر خانه ناحیه ۳ و توجیه همکاران برای شرکت در جشنواره جابربن حیان و الگوهای برتر تدریس

۷

-  راهنمایی همکاران در زمینه ی طراحی سؤالات تیمز

8- کسب رتبه برتر استانی در طراحی سوالات تیمز

1-شرکت در جلسه ی معارفه ی گروههای آموزشی استان

2-تهیّه برنامه عملیاتی سالانه گروه سوم ابتدایی

 3-- فعّال سازی وبلاگ گروه سوم ابتدایی استان به آدرس:www.medugr3.blogfa.com و.

-4-برنامه ریزی براي برگزاري همایش و کارگاه آموزشی سر گروه های نواحي و مناطق

5-هم اندیشی با معلّمان و پاسخگویی به تماس های آنها در زمینه کتاب های درسی

.6-تنظیم چک لیست های فردی و گروهي برای موادّ درسی علوم وریاضی

.7-تهیّه ی نمونه از روش ها و الگوهای نوین تدریس

8-تهیّه وتنظیم لیست مدارس بازدید شده

9-ارسال باز خورد و نتایج بازدید ها با ذکر نقاط قوت و ضعف وراه حل های پیشنهادی.

10-بازدید از مدارس روستایی و شهری نواحی ومناطق استان

.11-تهیّه وتنظیم نمونه برنامه پیشنهادی سالانه در اجرای برنامه توسعه وارتقاءآموزش قرآن

13-نقد وبررسی کتابهای کارارسالی به کارشناسی تکنولوزی وگروه های آموزش ابتدایی واعلام نظر به صورت کتبی

15-  تنظيم گزارش عملكرد ماهانه

16-بررسي cd هاي ارسال شده از مناطق و نواحي

17-تهيه مطالب براي كلاي هاي چند پايه

18-  پاسخ به مراجعين

19-  ارزيابي نمونه سؤالات امتحاني

20-  طراحي نمونه سؤالات امتحاني

21-  شركت در جلسات مختلف

22-بررسي طرح درس هاي جشنواره ي الگوهاي برتر تدريس در مرحله تئوری ناحیه و استان

24-داوری در جشنواره الگوهای برتر تدریس در مرحله ناحیه و استان

23-تهيه ي پوستر جشنواره جابربن حيان

24-تهيه پوستر جشنواره ي الگوهاي برتر تدريس

25-تهيه پوستر طرح در محضرقرآن

26-غني سازي و تهيه ي مطالبي براي وبلاگ

27-حضور در اداره جهت انجام وظايف محوله

28-بررسي كتاب كمك آموزشي تسوج

 

 

 

 

 

۱-تهيه پوستر جشن شكرگزاري توانايي خواندن قرآن

 ۲- جواب دهی به نظرا ت ارسالی به وبلاگ

 

۱۱ –تنظیم عملکرد فروردین ماه وارایه ی آن به مسئول محترم

12-حضور در نمايشگاه جابربن حيان جهت تحويل پروژه ها

13--داوری سوالات تیمز

 

 

۲-داوری جشنواره ی جابربن حیان

 ۳- جواب دهی به نظرا ت ارسالی به وبلاگ

۴-حضوردر سازمان در روزهای تعیین شده  و انجام وظایف محوله .

۵- همفکری وتبادل نظربا مراجعین حضوری و تلفنی همکاران نواحی ومناطق استان.

6- شرکت در کارگاه اموزشی شعبه ابتدایی استان در خصوص ارزشیابی توصیفی

 

 

 

 

 

1-جمع بندی وتهیه گزارش عملکرد سالانه.

 

 4- توجیه  ورفع اشکالت دانش آموزان واولیا ی دانش آموزانی که طرح شان به مرحله کشوری جشنواره جابر بن حیان راه یافته است.

5-تهیه و تنظیم اقدام پژوهی در خصوص معایب و محاسن  طرح ارزشیابی کیفی- توصیفی

6–تنظیم عملکرد خرداد ماه وارایه ی آن به مسئول محترم

7-تهیّه وتنظیم نمودار فروانی مدارس بازدید شده وارایه آن به کارشناس محترم

8-

 

ارزشیابی توصیفی چیست؟

 

ارزشیابی توصیفی، شکلی از ارزشیابی تحصیلی-تربیتی است که در آن معلم با مشارکت

 فعال  و دانش آموز و اولیای ایشان با استفاده از ابزار های مختلف به جمع آوری اطلاعات در زمینه تلاش ها، پیشرفت ها و موفقیت های دانش آموزان می پردازد و با طبقه بندی تحلیل و تفسیر اطلاعات به آنها کمک می کند تا بهتر یاد بگیرند و مشکلات یادگیری خود را به کمک اولیا و معلمان برطرف کنند.

هدف اصلی در ارزشیابی توصیفی بهبود شرایط یادگیری دانش آموزان با از بین بردن اضطراب های نامطلوب ناشی از برگزاری امتحانات و بازخورد های عددی است.

 ویژگیهای ارزشیابی توصیفی

 ١- در ارزشیابی توصیفی به جای دادن نمره به دانش آموز از عبارت های کیفی مثل تلاش خوبی داشته ای، با تلاش به موفقیت رسیده ای، برای موفقیت باید بیشتر تلاش کنی، با انجام تمرین بیشتر مشکل شما برطرف می شود و ... استفاده شود.

2- ارزشیابی توصیفی به زمان خاص محدود نمی شود این ارزشیابی در کل جریان یادگیری، در فعالیت های خارج از کلاس و در محیط زندگی جریان دارد.

3- تلاش و رشد کودکان همانند موفقیت آنان ارزشمند است و فقط به موفقیت ها امتیاز داده نمی شود بلکه، تلاش و پیشرفت نیز امتیاز دارد.

4- همانگونه که یادگیری دانش آموزان در حوزه های مختلف و سطوح متفاوت است، سنجش و ارزشیابی آن نیز باید با استفاده از ابزار هایی باشد که بتواند این یادگیری ها را بسنجد. پوشه کار، آزمون ها، مشاهدات از جمله ابزارهایی است که در ارزشیابی توصیفی مورد استفاده قرار می گیرد.

5- در ارزشیابی توصیفی اصل بر ارتقای دانش آموزان به پایه های بالاتر است مگر در موارد بسیار نادر و زمانی که دانش آموزان دارای ناتوانایی های ذهنی باشند.

6- کارنامه دانش آموزان علاوه بر عملکرد درسی، عملکرد اجتماعی و عاطفی و جسمانی-فیزیکی را منعکس می کند.

ارزشیابی توصیفی با ویژگی های فوق راه کارهایی را برای برطرف کردن بخشی از مشکلات فراروی ارزشیابی تحصیلی ارایه داده است که در ادامه به آنها اشاره می شود.

برخی از مشکلات ارزشیابی تحصیلی دوره ابتدایی عبارتند از:

 

1- دانش آموزان را با اضطراب و نگرانی روبه‌رو می کند و محیط مدرسه را از نظر روانی و عاطفی تهدید می کند.

2- بیشتر به اطلاعات و دانش جزیی و حفظیات توجه می شود و مانع از درک و فهم و یادگیری های عمق است.

3- کودکان زا به رقابت های نا برابر و ناسالم می کشاند و نظام برنده و بازنده را ترویج می کند.

4- گرفتن نمره بالا و یا قبولی به جای یادگرفتن و به دست آوردن تجارب مفید، به هدف، تبدیل می شود.

5- به آنچه که دانش آموزان خارج از کلاس و یا مدرسه کسب می کنند، کم توجه است.

6- به دانش آموزان القا می کند فقط مطالبی را که مطالعه کنند که در امتحان به آنها توجه می شود.

7- باعث نگرانی کاذب در اولیا می شوند.

8- شناخت مناسبی از وضعیت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان ارایه نمی دهد.

راه کارهای ارزشیابی توصیفی برای برطرف کردن مشکلات

الف) مهم ترین هدف ارزشیابی توصیفی، ایجاد تغییر در دیدگاه ها و نگز های مسوولان، مدیران، آموزگاران و والدین نسبت به ارزشیابی تحصیلی است. زیرا اصلی ترین عامل ناکارآمدی روش های فعلی، نگاه نادرست به هدف های مستتر در هر یک از روشهاست که منجر به استفاده نادرست از آنها می شود.

 به عنوان مثال آزمون و آزمودن اگر با هدف شناخت تغییرات حاصل از یادگیری که بیانگر تلاش ها و فعالیت های معلم، دانش آموز و والدین گرامی است به کار رود و از نتایج آن؛

1- برای کمک به دانش آموزان در جهت تلاش بیشتر و فعالیت دقیق تر

2- توسط معلم و والدین در جهت برنامه ریزی مناسب تر استفاده شود، این عمل نه تنها ناپسند نیست بلکه عین صواب است.

 

ب) راهکار دیگری که پیش بینی شده، جایگزینی بازخوردهای کیفی و توصیفی به جای بازخوردهای نمره ای است.

 نمره برای دانش آموز فقط به عنوان علامتی است که برخی از رفتارهای خوشایند و یا ناخوشایند دوستان، معلمان، اولیا و دیگران را به دنبال دارد. اما تأثیری در شناخت نقاط قوت، ضعف، توانمندی ها و محدودیت ها ندارد.

 اما باز خوردهای کیفی به دانش آموزان انگیزه و تلاش بیشتر در یک فضا و شرایط آرام و برای معلم، توجه دقیق بر ابعاد یادگیری دانش آموزان و برای اولیا آگاهی از وضعیت تحصیلی و وظیفه و مسوولیتی که در قبال آن دارند، می دهد. نباید حذف نمره را از بازخوردهایی که به دانش آموز داده می شود با حذف ارزشیابی، یکسان تلقی کرد. ارزشیابی به صورت دقیق تر، کامل تر، با ابزارهای مناسب تر با هدف یاری به دانش آموز و اولیا آنان در طول سال تحصیلی انجام می شود؛ اما نتیجه با کلمه، عبارت، جمله و ... اعلام می گردد.

 

اگر یادتان باشد گفته شد از جمله مشکلات ارزشیابی فعلی کم توجهی به تمامی آموخته ها و یادگیری های دانش آموزان، مثلاً در زمینه علاقه، انگیزه، احساسات، نگرش ها، توانایی ها، مهارت ها، کارهای علمی و ... است.

 مواردی که به جرأت می توان گفت هدف اصلی و اساسی دوره ابتدایی رشد و شکوفایی آنهاست، که در ارزشیابی توصیفی برای هر یک از آنان ابزار و گروه، روش مشاهده و ابزاری تحت عنوان سیاهه رفتار در نظر گرفته شده است. بنابراین، معلم گرامی ضمن توجه به این بعد یعنی بعد اجتماعی، آن را با روش و ابزار درست ارزشیابی می‌کند و اطلاعات حاصله را بررسی، تجزیه و تحلیل کرده و از نتایج آن برای تصمیم گیری درخصوص تنظیم برنامه آموزشی خود و اطلاع به والدین برای فراهم کردن زمینه تلاش و فعالیت بیشتر همراه با انگیزه لازم، به کار می برد.

 

ج) با توجه به اینکه برگزاری امتحانات در زمانی غیر از زمان آموزش و یادگیری انجام می شود، فاصله زمانی بین آموزش و ارزشیابی  و امتحان، آن را به یک موضوع اضطراب آور و نگران کننده تبدیل کرده است. از طرف دیگر براساس نتایج یک یا چند امتحان در مورد آینده دانش آموز تصمیم گیری می شود و این امر باعث شده هم والدین و هم دانش آموزان و حتی معلمان دچار ترس و اضطراب شوند.

 برای رفع این مشکل در ارزشیابی توصیفی امتحان و آزمون به شکل مستقل و در زمان ویژه برای آن کار وجود ندارد. بلکه معلم در زمانی که مشغول آموزش و دانش آموز در حال یادگیری است، آزمون های مورد نظر اجرا شده و همزمانی ارزشیابی و آموزش و یادگیری ضمن حذف اضطراب ناشی از حضور در جلسات امتحانی، آن را به مرحله ای از یادگیری و جزء فرآیند یادگیری تبدیل می کند.

 

د) مشارکت و همکاری در هر کاری علاقه و تعهد افرا را به آن کار افزایش می دهد. از آنجایی که ارزشیابی تحصیلی در طرح ارزشیابی توصیفی یک فرصت یادگیری تلقی می شود و برای یادگیری و بهبود شرایط آن انجام می گیرد، مشارکت دانش آموز ووالدین در این موضوع در کنار معلم بسیار ارزشمند و حیاتی است. زیرا دانش آموز با بررسی روند تلاش خود از همان ابتدا مدیریت و فرایند های یادگیری خود را بتدریج بر عهده می گیرد و والدین نیز با مشارکت در امر ارزشیابی فرزندشان ضمن احساس وظیفه بیشتر، برنامه ریزی های آگاهانه تری برای بهبود وضعیت تحصیلی آنها انجام می دهند.

 

ه- و بالاخره در ارزشیابی توصیفی تمام تلاش معلم، والدین و خود دانش آموز در طول سال صرف فرایند«ارزشیابی شناخت از وضعیت یادگیری - تلاش برای یادگیری بهتر -  ارزشیابی شناخت بیشتر و دقیق‌تر - تلاش برای یادگیری بهتر» می شود و دانش آموزان فرصت جبران کاستی های احتمالی متراکم نشده و تا پایان توبت اول یا سال حفظ نمی شوند، بلکه هر زمان که شناسایی طرح، اصل بر ارتقاء دانش آموز به پایه بالاتر است و فقط معدود دانش آموزانی که مشکل جدی در توانمندی های عقلی و ... دارند بنابر اصل «هر دانش آموزی با توجه به تفاوت های فردی به زمان متفاوتی برای یادگیری نیاز دارند» تکرار پایه می نمایند.

 

در ارزشیابی توصیفی به رقابت بین دانش آموزان اعتقادی نداریم؟

ابتدا بهتر است تعریفی از رقابت داشته باشیم:

رقابت به کوششی گفته می شود که در آن فردی تلاش می کند تا فرد دیگری را از حصول به هدف مشترک بین آن دو با زدارد.

بهتر بگوییم در رقابت خواهی نخواهی دانش آموزان به سمت مقابله  - کشمکش - مخالفت وپس انداختن همدیگر کشیده می شوند.

دلایل نفی رقابت در ارزشیابی توصیفی:

×دانش آموزان منحصر به فردند ومتفاوت با هم

 بنابراین نمی توان همه آنها را در دالان باریک رقابت شرکت داد تا برتری های خود را به رخ هم بکشند.

×انسانها قابل مقایسه نیستند ونباید در یک قالب تحمیلی وکلیشه ای قرار گیرند

×یکی مبنای ارزشیابی توصیفی رشد شخصیت همه جانبه دانش اموزان است ورقابت مانع رشد ارزشهای شخصی آنهاست.

×درارزشیابی توصیفی تاکید برکارگروهی است در صورتی که رقابت در مقابل همکاری ورفاقت قرار دارد.

×آثار منفی رقابت در زمینه عاطفی دانش آموزان انکار ناپذیر است.

×و......

امروزه در مجامع بین المللی برای ارزشیابی اهمیت زیادی قائل هستند و مطلوب ارزشیابی را موفقیت آن در سنجش و ارزشیابی از دانایی، توانایی و شخصیت دانش آموز می دانند و این نکته بسیار نزدیک به این سخن حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظّم انقلاب اسلامی است که می فرمایند: "ما می خواهیم کسی که از آموزش و پرورش خارج می شود دارای برجستگی های علمی، عقلی و اخلاقی باشد".

متاسفانه بسیاری از والدین که دانش آموز توصیفی دارند براساس پندارهای قبلی خود از مشق و تکالیف درسی تصور می کنند در ارزشیابی توصیفی نیز باید به همان میزان پر کاری دانش آموز در زمینه تکالیف درسی وجود اشته باشد در صورتیکه در ارزشیابی توصیفی به هیچ وجه پرکاری تکلیفی برای دانش آموز تعریف نشده است.

درواقع در ارزشیابی توصیفی یادگیری واقعی مطرح است نه یادسپاری و تکرار و تمرین. از طرفی تکلیف دارای هدف است و براساس نیاز دانش آموز ارائه می شود، لذا چنانچه والدین در منزل مشاهده می کنند دانش آموز تکلیف نوشتنی چندانی ندارد نباید این موضوع را به عنوان بی انگیزگی و یا بی تفاوتی دانش آموز محسوب نماید، چراکه اصل در ارزشیابی توصیفی یادگیری دروس در محیط کلاس و با مشارکت خود دانش آموزان است.

دیدگاه ارزشیابی توصیفی درمورد تکالیف درسی چیست؟

از دید ارزشیابی نوین، اگر تکلیف درسی خوب طراحی شود موجب بهبود و توسعه مهارتهای دانش آموزان شده و عاملی بسیار مهم برای ارزشیابی و سنجش پیشرفت دانش آموز تلقی می شود.

*درکل تکلیف درسی چه تعریفی دارد؟

فراهم آوردن موقعیت ها و فرصتهای مناسبی که در آن دانش آموزان به تقویت دانشها و گسترش مهارتهای خود می پردازند.

درواقع تکلیف درسی ارتباط پایداری بین فرایند یاددهی- یادگیری و ارزشیابی به حساب می آید، زیرا در ارزشیابی توصیفی تکالیف درسی بدون شناخت تجربه های قبلی دانش آموز و پی بردن به ضعف ها و قوت های او طراحی نمی شود.

*تکالیف درسی در ارزشیابی توصیفی چه مزایایی دارد؟

در این نوع ارزشیابی توجه به تنوع تکالیف که براساس نیازهای آموزشی دانش آموز، اهداف و انتظارات درسی طراحی می شود مد نظر می باشد. این تنوع تکالیف باعث می شود دانش آموز نه تنها از انجام آنها خسته نشود بلکه با میل و رغبت و براساس انگیزه ی خود به آن بپردازد.

*چند نوع تکلیف درسی در ارزشیابی توصیفی وجود دارد؟

برای تکلیف درسی تقسیم بندی های متفاوتی وجود دارد که در این بحث به دو نوع آن اشاره می شود

الف) تکالیف درسی از منظر دانش آموزان: در این تقسیم بندی تکالیف درسی به سه نوع فردی ، گروهی و عمومی تقسیم می شود

در تکلیف فردی، معلم براساس تفاوتهای فردی دانش آموزان و شناخت ویژگی های آنها تکالیفی ارائه می دهد که منجر به جبران ضعف درسی دانش آموزان و یا افزایش نقاط قوت و پیشرفت آنها گردد.

در تکلیف گروهی، معلم برای گروه محدودی  از دانش آموزان کلاس تکلیفی را طراحی می کند و اعضای این گروه برای اجرای فعالیت ارائه شده ی معلم به مشارکت می پردازند. البته فراموش نشود که تکلیف گروهی زمانی مطلوب است که بتواند اعضای گروه را به تعامل و همفکری وادارد.

در تکلیف عمومی چنانچه از اسم این تکلیف معلوم است، تمامی دانش آموزان مشارکت دارند و انجام آن توسط تمامی آنان صورت می گیرد.

ب) تکالیف درسی از منظر هدف ارائه تکلیف :

این دسته بندی نیز چهار نوع تکلیف را در بر می گیرد 1- تمرینی 2- آماده سازی 3- بسطی و امتدادی 4- خلاقیتی

در نوع تمرینی، این نوع تکلیف به منظور تثبیت یادگیری به روش تکرار و تمرین اجرا می شود. نوع این تکلیف عمدتا کتبی است و ارزشیابی توصیفی تاکید چندانی براین نوع تکلیف ندارد و به معلمان توصیفی توصیه می شود به صورت بسیار محدود از این نوع تکلیف استفاده نمایند.

علت این عدم تاکید به خاطر این مطلب است که معمولا تکالیف تمرینی، خستگی مفرط دانش آموزان و کاهش انگیزه ی درسی آنها را به همراه دارد. ولی متاسفانه والدین دانش آموزان براساس تصورات قبلی خود انتظار چنین تکالیفی را در توصیفی دارند که باید این تصور اصلاح شود.

درنوع تکالیف آماده سازی، تکلیف توسط معلم قبل از شروع درس جدید ارائه می شود تا به نوعی بتواند آمادگی مطلوب تر و مناسب تری را برای دانش آموزان در یادگیری درس جدید ایجاد کند.

در تکالیف بسطی و امتدادی، همانگونه که از نام این نوع تکلیف مشخص است به دنبال امتداد یادگیری و بسط دانش های جدید دانش آموز ارائه می شود و هدف آن توسعه دانش، مهارت و تجارب دانش آموز در مفاهیم درسی است. از انواع این نوع تکالیف می توان از پروژه نام برد.

مورد چهارم تکالیف خلاقیتی است که در ارزشیابی توصیفی به این نوع تکلیف ارزش زیادی داده می شود، زیرا این نوع تکلیف به دنبال بروز خلاقیتها و نگرش های مطلوب دانش آموزان می باشد و انتظار می رود دانش آموز براساس تفکر خود راه و روش جدید یا کار عملی نویی را ارائه دهد.

*در ارزشیابی توصیفی معلمان در زمینه ارائه تکالیف درسی چه مواردی را باید در نظر بگیرند؟

شناسایی ضعف ها و قوت های یادگیری دانش آموزان، طراحی تکلیف به گونه ای که منجر به تقویت و گسترش دانش و مهارتهای دانش آموز شود، ارائه تکلیف بر اساس ایجاد فرصت یادگیری مجدد برای دانش آموز، تعیین تکلیف با توجه به توانایی دانش آموز، طراحی تکلیف به گونه ای که فرصت بررسی و ارائه بازخورد را به معلم بدهد، استفاده از تکالیف متنوع در طول سال تحصیلی، ارائه تکلیف در راستای اصلاح ضعف، یا بهبود و ارتقاء توانایی های خاص دانش آموز و توجه به این مطلب که تکالیف درسی به هیچ وجه نباید موجب سرخوردگی، خستگی و بی تفاوتی دانش آموز در زمینه درسی شود از مهمترین مواردی است که معلمان نظام توصیفی بایستی در زمینه ارائه تکلیف درسی به دانش آموزان در نظر بگیرند.

* والدین در زمینه تکالیف درسی فرزندانشان باید چه مواردی را رعایت کنند؟

تغییر دیدگاه خود در زمینه تکلیف از سنتی به شیوه های جدید، پرهیز از اعمال سلیقه در زمینه تکالیف درسی فرزندان توصیفی، عمل در منزل به گونه ای که مکمل فعالیتهای معلم در کلاس درس باشد، پرهیز از ارائه تکالیف متفرقه و روی آوردن به کتابهای متعدد کمک آموزشی، هماهنگی مداوم با معلم فرزندانشان در زمینه اجرای صحیح تکالیف درسی در منزل و شرکت در جلسات آموزشی مدرسه برای آشنایی بیشتر با ابزارهای توصیفی مواردی است که از والدین انتظار می رود در زمینه تکالیف درسی فرزندانشان رعایت کنند.

منصوري

کتاب فارسی کلاس اول سال 1320

کتاب فارسی کلاس اول سال 1320

کلاس اول همیشه و برای همه خاطره انگز و بیاد ماندنی بوده وهست
 تصاویری از کتاب فارسی حدود 70 سال پیش
 خط استفاده شده نستعلیق می باشد

ادامه نوشته

مشكلات ارزشيابي توصيفي

ساعات کاری معلمان در مدارس

ادامه نوشته

تحقيقات انجام گرفته در زمينه ارزشيابي توصيفي

 تهيه كننده:سعادتي سرگروه پايه سوم

مقدمه:

اگر قرار باشد تا دلایل مقاومت معلمین ابتدایی را در برابر ارزشیابی توصیفی بررسی کنیم باید در ابتدا مقایسه ای از ارزشیابی کمی داشته باشیم. (البته بعد از بیان تعریف ارزشیابی)

نگاهی و مقایسه ای با عملکرد معلمین در این دو مقوله را باید در نظر گرفت.

در این مقاله سعی بر این است تا شرایط انجام ارزشیابی توصیفی ارائه گردد و بررسی دلایل عدم رغبت معلمین و راهکارهایی جهت رفع این مشکل پیشنهاد شود.

در این مقاله می خوانید :

تعریف ارزشیابی و رابطه ی آن با تدریس

ارزشیابی توصیفی

مقایسه ارزشیابی توصیفی و کمی

دلایل مخالفت معلمین

راهکارهایی جهت رفع این مشکلات

مفاهیم ارزشیابی:

ارزشیابی آخرین مرحله از فرایند تدریس است. در ارزشیابی معلم، با استفاده از روش ها و فنون مختلفی میزان یادگیری فراگیران مورد سنجش قرا می دهد و میزان دستیابی آنها را به هدف های آموزشی که از قبل تعیین شده، مشخص می کند. البته در ارزشیابی نه تنها فراگیران مورد ارزیابی قرار می گیرند بلکه معلم نیز میزان موفقیت خود را در پیاده کردن مراحل مختلف طرح درس خود مورد بررسی قرار می دهد. با بررسی این گونه ی فعالیت فراگیران، معلم می تواند طرح درس خود و مراحل اجرای آن را مورد مطالعه توجه قرار گیرد و اشکالات کار تشخیص داده می شود و شیوه های رفع آن کشف می گردد.

در واقع ارزشیابی با تقسیم هایی که دارد هدف های مختلفی را شامل می شود اما قبل از آنکه تقسیمات ارزشیابی ذکر شود تفاوت ارزشیابی با برخی از مفاهیم ماقبل آن را که شرایط آن را به وجود می آورند بیان شود:

1- اندازه گیری measuretement : یعنی که یک فرد یا یک شیء به چه مقداری از یک خاصیت را داراست و مشخص است که صرفاً به صورت کمی و عددی تعیین  می شود. مثلاً قد علی 180 سانتیمتر است. خاصیت بلندی را به سانتیمتر بیان کرد.

2- آزمون testing : ابزار یا شیوه ی منظمی است که برای اندازه گیری نوعی از رفتار استفاده می شود را آزمون می گویند. و کاربرد آن برای اندازه گیری صفات روانی مانند هوش، استعداد، خلاقیت و یادگیری است. و برای این منظور باید به صورت غیر مستقیم اقدام کرد؛ چرا که امکان دسترسی مستقیم به هوش یا خلاقیت هیچ فردی ممکن نیست. بلکه این ابزارها هستند که میزان این صفت ها را معین می کنند.

3- سنجش evalesation : استفاده از آزمون را آزمودن می گویند اما سنجش زمانی صورت می گیرد اندازه گیری به جای آزمون یا علاوه بر آن، وسایل دیگری به کار  می روند اطلاق می شود. بنابراین سنجش (ارزشیابی) نوعی اندازه گیری است که مفهوم وسیع تری از آزمودن دارد.

در تعریفی دیگر از ارزشیابی: فرایندی منظم برای تعیین و تشخیص میزان پیشرفت فراگیران در رسیدن به هدف های آموزشی است. (محمد حسن زمان پور، 2005) بیان شد.

ارزشیابی توصیفی Descriptive evaluation :

شیوه و فرایندی به جز آزمون های قلم – کاغذی سرو که تعیین کننده میزان محقق شدن اهداف حیطه های نگرشی و روانی – حرکتی از قبل تعیین شده در تدریس هدف دار Objective instruction است. شیوه هایی مانند 1) آزمون های عملکردی که شامل آزمون کتبی عملکردی – آزمون شناسایی – آزمون انجام عملکرد در موقعیت شبیه سازی – نمونه کار – کار پوشه است، 2) روش سنجش مشاهده ای که شامل فهرست وارسی – مقیاس درجه بندی و واقعه نگاری، 3) شیوه های ویژه ی سنجش که شامل پرسش نامه های بسته پاسخ – پرسش نامه های باز پاسخ و روش تفکیک معنایی می باشد.

یکی از شیوه های فرعی از سه شاخه اصلی فوق در ذیل به اشارت گذاشته می شود تا نخستین قسمت مقاله پایان یابد.

- شیوه انجام عملکرد در موقعیت شبیه سازی (Simulateh portormance):

یک موقعیت شبیه سازی شده یا مصنوعی است که فراگیر باید همان اعمال و رفتار واقعی را به نمایش گذارد در واقع بروز موارد یاد گرفته شده (عملکرد) همانند رانندگی در دستگاه های رایانه ای و یا نمایشی از خرید که فراگیر باید به مغازه برود و با پرداخت اسکناس و محاسبه جمع و تفریق مقدار پول باقی مانده را به درستی حساب کند و با خود برگشت دهد.

- فهرست وارسی (Cheklist):

یک شیوه ی منظم است برای گزارش قضاوت مشاهده گر (معلم) از رفتار فراگیر که تعیین کننده عملکرد فرد در مقایسه با ویژگی مورد نظر است.که همان چک لیست متداول در کلاس هاست.

روش تفکیک معنایی (forced-choice questionries):

از روش های مهم نگرش سنجی است که شامل تعدادی صفت متضاد همانند خوب – بد و زشت – زیبا و یا عاقل – ابله و ... است که هر صفت یک پوستار هفت بخشی را شامل می شود.

* جهت مطالعه بیشتر از خوانندگان دعوت می شود تا کتاب اندازه گیری، سنجش و ارزشیابی دکتر علی اکبر سیف 1382 را مورد مطالعه قرار دهند.

 

 

رابطه ی ارزشیابی با تدریس:

اگر تدریسی هدفمند باشد و با توجه به طرح درس Plan teach ارائه گردد و نقش ارزشیابی آغازین و ارزشیابی تکوینی به درستی انجام گیرد و یا تکالیف مورد نظر معلم بر حسب مهارت های آموخته شده باشد و رسیدن به اهداف آموزشی در ارزشیابی پایانی نمایان باشد، در این فرایند تدریس همراه و همگام با ارزشیابی باشد و باعث تقویت ارزشیابی مستمر گردد و در انجام ارزشیابی مستمر موارد اشکال رفع گردد، آن گاه شاهد و ناظر خواهیم بود که قصه ی شب امتحان به پایان رسیده است ولی وقتی داستان تدریس و ماجرای ارزشیابی پایان ترم دو سر یک طناب بزرگی به نام سال تحصیلی هستند نمی توان انتظار داشت که کامیابی در ارزشیابی توصیفی حاصل شود.

ارزشیابی بخشی از تدریس است نه جزیی جداگانه از آن و این مهم ترین تغییر نگرشی است که باید در معلمین حاصل گردد تا پذیرای ارزشیابی توصیفی باشند.

 

مقایسه فعالیت آموزگاران در ارزشیابی توصیفی و کمی:

ارزشیابی دو نوبته شامل طرح سئوال در طی دو نوبت سال بوده که معلم به طور کامل حدود 2 یا 3 هفته با آن در طول سال دست و پنجه نرم می کرد و پرس کاری ارزشیابی به طور منظم را تحمل می کرد. البته بودند معلمینی که چندین نوبت در طول سال این آزمون ها را برگزار می کردند. (که معمولاً جزء مخالفان طرح توصیفی محسوب نمی شوند) و یا حداکثر 11 لیست معلم با قلم مشکی بدون قلم خوردگی پر می شد و پرونده ی هر یک از نوبت ها در سال تحصیلی را بسته شود؛ تازه نمره ی مستمر لیست معلم را بعد از برگزاری آزمون هر نوبت و ورود نمره ی پایانی در لیست نوشته می شد.

آموزگاران برای درس هدیه های آسمانی امتحان شفاهی و یا بعضاً کتبی در نظر  می گیرند به جای پر کردن چک لیست ساده ی آموزشی که در طی هر نوبت تنها 5 بار باید مورد سنجش قرار گیرد.

اما در ارزشیابی توصیفی تهیه پوشه کار دانش آموزان، برگزاری جلسات منظم با اولیا و بررسی این فعالیت ها، پرهیز از اضطراب امتحانات فعالیت های زیادی است که باید انجام گیرد تازه نگارش دفتر ثبت شاخص ها از مهم ترین دغدغه های آموزگاران است.

 

دلایل مخالفت:

- از مهم ترین دلایل مخالفت، فعالیت های زیادی است که به ظاهر نمایان می شود. آموزگارانی که نقش فعالیت هایشان را در ارزشیابی دو نوبته شامل تکمیل چک لیست هدیه های آسمانی، چک لیست علوم و یا تهیه گزارش های مختلف روزمره را کم رنگ کرده اند در این ورطه گرفتار طوفان فعالیت می شوند.

آن هایی که پایه های پایین تر را به خاطر اوراق امتحام کمتر بر می گزیدند حال در این ماجرا بیشترین دردسر را تحمل می کنند.

ناآگاهی از فایده ها و ثمرات این طرح و توجیه اشتباه معلمین و دیدن ظاهر کار از جمله دلایل مخالفت است. آموزگاری که تفاوت پوشه کار با کاردستی را پیش خود یکسان می دارند و یا امکان انجام شدن چنین فعالیت ها در مدارس را غیر ممکن  می داند چگونه می توان انتظار داشت تا حوصله کند و رغبت به خرج دهد تا
فعالیت های شاگردان را به تفکیک نوع عمل طبقه بندی کند و نتیجه گیری که آیا به فلان مهارت رسیده است یا خیر.

- کتب درسی حاضر از عوامل مهم مخالفت آموزگاران است. آن ها معتقدند که شاگردان همان منابع چند ساله ی مثلا ریاضی را می آموختند و امتحان می دادند دیگر چرا زور می کنند با شیوه ی جدید فهرست وارسی و یا واقعه نگاری مورد سنجش قرار گیرد.

حجم کتب هم از دلایل دیگر مخالفت آموزگاران است که ترافیک زیادی به وجود می آورد.

- رسانه ها از جمله عاملینی هستند که مخالفت خانواده هارا سبب می شوند. مجری معروف برنامه های کودک وقتی سراغ معدل بچه هایی را می گیرد که با برنامه تلفنی تماس می گیرند خود انگیزه ی مهمی است برای خانواده ها که آن ها هنوز به دنبال نمره ی 20 باشند. هنوز انتظار داشته باشند که نمرات 20 در کارنامه ی بچه هایشان رژه بروند.

مادری هنگامی که کارنامه کودک کلاس دوم خود را گرفت رو به مدیر پرسید من از کجا بدانم درس پسرم چگونه بود؟ و مدیر دبستان سعی در تعریف آیتم های خیلی خوب که شامل 20-18 و خوب و ... کرد.

رسانه ها هم باید همگان با آموزش و پرورش فرهنگ خانواده ها را نسبت به موضوع ارزشیابی تغییر دهند.

نگرش جدایی درس از امتحان که عمده ترین مشکل در این زمین است.

عادت به وضع موجود، حاضر به تغییر شیوه ی کاری خود نیستند. این دلیل در اکثر مشاغل صدق می کند و ضرب المثل معروف که «هر تغییری با مقاومت همراست» در این نکته هم صدق می کند.

- تعداد زیاد شاگردان در یک کلاس؛ و یا چند پایه بودن در یک کلاس.

راهکارها:

به نظر نگارنده بهتر است با برپایی کلاس های ضمن خدمت اما این بار نه به صورت متداول آن که با نمره پایان پذیرد.

جالب است برای آموزگارانی که در کلاس طرح ارزشیابی توصیفی حاضر می شوند در پایان امتحان کتبی انجام می شد بلکه با تهیه CD های آموزشی جهت تغییر نگرش اقدام گردد.

هنگامی که شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور هدف آموزش در کشور را پرورش دانشمندان و عالمان آگاه به علم روز می داند آیا هنوز با تکیه بر محفوظات که از عیوب ارزشیابی کمی بوده حاصل می شود؟ آیا آموزگاری که با داشتن فلسفه پایدارگرایی خود حاضر به تغییر نیست، می تواند فرزندان ایران را به این هدف برساند؟

1- در ابتدا با تهیه CD های کوتاه تصویری، نسبت به تغییر نگرش آموزگاران اقدام گردد. حتی در پایان به جای امتحان کتبی طرح شیوه ای برای ارزشیابی پایانی یا تکوینی ارائه گردد وطرح ابزارهایی جهت ارزشیابی توصیفی بیان کند،تا گواهی قبولی در آن دوره آموزشی صادر گردد. و طرح ابزارهایی جهت ارزشیابی توصیفی بیان کند،و تازه به خلاقیت ها امتیازات ویژهای تعلق گیرد.

2- برگزاری مسابقات بعد از آموزش در سطح مناطق و همراه با جوایز که نقش انگیزشی داشته باشد. البته بهتر است که این مسابقات به صورت گروهی باشد و جوایز آن هم همین طور تا آموزگاران خود با کار گروهی و مشکلات انجام آن در حین فعالیت آشنا شوند.

3- همکاری آموزش و پرورش و صدا و سیما جهت معرفی این طرح برای خانواده ها و یا حتی ساختن انیمیشن های جالب جهت معرفی فایده های این طرح. (همانند انیمیشن سیا ساکتی و فرهنگ سازی محیط زیست)

4- تغییر کتب درسی که همراه با تصاویر زیاد و نکته های کم باشد که این تغییرات در کتاب هدیه های آسمانی و علوم تجربی مشاهده می شود ولی بهتر است در سایر دروس هم لحاظ گردد.

فراوانی مطالب بهتر است با شرایط کار جدید آموزگار هماهنگ گردد اگر آموزگار مجبور به انتقال اطلاعات باشد (مانند تاریخ و مدنی پنجم) نمی تواند به سایر وظایف برسد.

5- جمعیت زیاد کلاس ها  و مرتب کردن کارها و ... را می توان با کمک یک اولیا که به طور نوبتی در طول سال در کلاس 30 نفری کمتر از 9 بار اتفاق می افتد مرتفع کرد. این کار را می توان با گروه بندی اولیا و انتخاب یک گروه در روز خاص هفته حل کرد به طور قطع مشکلات کار معلمین برای خانواده ها نمایان می شود. رابطه ی اولیای مدرسه و اولیه ی خانه نزدیک تر می شود و دانش آموز شاهد هماهنگی مدرسه و منزل می شود و دوگانگی فرهنگی کمتر نمود می کند.

و یا الحمدالله مدارس پرجمعیت دستگاه رایانه دارند. معلم در زنگ تفریح کافی است کارهای قابل اسکن را در یک فایل مخصوص هر شاگرد نگهداری کند تا این صورت مشکل بایگانی کلاس هم حل شود و هنگام ارائه کار به خانواده ها با استخراج اطلاعات بر روی CD کار به منزل رفته و کمک بیشتری به خود ارزیابی می نماید.

6- در کلاس های چند پایه که می توان از شاگردان کلاس بالا کمک گرفت و مشکلات را به حداقل رساند البته در این مدارس مشکلات فراوان است ولی با تجمیع مدارس روستایی دیگر شاهد مدارس چند پایه نخواهیم بود.

7- استفاده از تابستان چرا مدرسه تیر و مرداد ماه تعطیل است؟ و فقط هفته ای دو روز در مدرسه باز می شود؟

چرا از فضای آن استفاده نمی شود. پیشنهاد می ش0ود آموزگاران در تابستان هر سال در مدرسه حاضر شوند و طرح درس روزانه، ماهانه و سالانه دروس خود را هماهنگ با همکاران هم پایه آماده کنند. مطمئن هستم که با مخالفت فراوانی مطرح خواهد بود. اما به ثمرات آن هم بیندیشیم.

آموزگاری که با تقویم کاری یک ساله وارد کلاس شود از قافله ی کار زیاد عقب  نمی ماند.

8- برای آموزگارانی که ارزشیابی توصیفی انجام می دهند یک پاداش یا درصدی به حق شغل شان افزوده گردد تا حالت انگیزشی برای آنان پیدا کند.

خدایا چنان کن سرانجام کار تو خوشنود باشی ما رستگار

هدف از تشکیل  شوراهای دانش آموزی در مدارس و  وظایف آنان   . تحیکم و تعمیق ارزشها، باورهای دینی، آموزه های سیاسی و اجتماعی و در بین داشن آموزان. . تکریم عملی شخصیت دانش آموزان و تقویت خودباوری و اعتماد به نفس در آنان . تمرین مشارکت جویی و مسئولیت پذیری و تقویت روحیه انتقاد پذیری و حسن سلوک و احترام متقابل و کسب مهارت برای نقش اجتماعی که در آینده ایفا خواهند نمود. . توجه عملی به مطالبات و خواسته های دانش آموزان د رچارچوب مقررات، قوانین و آئین نامه ی اجرایی مدارس. . تسهیل در حسن اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی و امور اجرایی مدارس از طریق واگذاری مسئولیت به دانش آموزان و همکاری با معاون پرورشی و تربیت بدنی مدرسه. . ایجاد زمینه ی مناسب جهت آموزش و ارتقای سطح علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دانش آموزان برای حضور موثر آنان در عرصه های مختلف جامعه. .توسعه و بهبود نظام تصمیم سازی و تصمیم گیری از طریق مشارکت دانش آموزان . توسعه و تقویت فعالیت های گروهی، اعم از آموزش و پرورشی. . فراهم کردن زمینه ی مساعد در جهت تبادل تجربیات، تعامل فکر و اندیشه، تفاهم و همدلی بین دانش آموزان و برقراری ارتباط سحیح و دوسویه بین آنان و اولیاء مدرسه. . تلاش برای غنی سازی اوقات غیر رسمی مدرسه با همکاری معاون پرورشی و تربیت بدنی و با هدف ایجاد نشاط و انگیزش بیشتر برای دانش آموزان. شرح وظایف شورای دانش آموزی اهم وظایف شورا به شرح زیر: . بهره وری از شیوه نامه های پرورشی و آموزشی و مراقبت بر همسویی فعالیت های شورای دانش آموزی و کمیته های آن با مفاد آیین نامه اجرایی مدارس . بررسی پیرامون چگونگی مشارکت دانش آموزان و فعالیت های آموزشی و پرورشی و اجرایی مدرسه و ارائه پیشنهاد به مدیر مدرسه . همکاری در برنامه ریزی و اجرای مناسبت های مذهبی و انقلابی در مدرسه . اداره نشریه های دانش آموزی و همکاری در اداره امور کتابخانه مدرسه 5. همکاری در ارتقاء مهارت فرهنگی، هنری،علمی و ورزشی دانش آموزان و برگزاری مسابقات   شرح وظايف كلي شوراي دانش آموزي   1)  بررسي چگونگي  مشاركت دانش مشاركت دانش آموزان در فعاليت هاي آموزشي و پرورشي و اجرايي و ارائه پيشنهاد به شوراي مدرسه 2)  همكاري با مسئولين مدرسه در فعال سازي تشكل هاي دانش آموزي از قبيل بسيج دانش آموزي – انجمن اسلامي و تشكل هاي دانش آموزي 3)      همكاري در برنامه ريزي و اجراي مناسبتهاي گوناگون 4)     همكاري در برنامه ريزي و اداره نشريه مدرسه 5)     همكاري در برنامه ريزي و برگزاري مسابقات فرهنگي وهنري  علمي و ورزشي دانش آموزان 6)     همكاري در برنامه ريزي و برگزاري اردوي دانش آموزي و بازديد علمي 7)     همكاري در برنامه ريزي و برگزاري نماز جماعت و مراسم آغازين 8)     همكاري در برنامه ريزي برنامه امتحانات داخلي 9)     همكاري در برنامه ريزي برنامه در اداره كتابخانه و تعاوني و مسائل بهداشتي 10)انتخاب نماينده جهت شركت در شوراي مدرسه و انجمن اوليائ و مربيان 11 ) ارائه پيشنهاد به مدير مدرسه جهت تشويوق دانش آموزاني كه مشاركت فعال در امور اجرايي مدرسه داشته اند    شرح وظايف كلي كميته هاي شوراي دانش آموزي     ((  كميته فرهنگ و قرآن و معارف اسلامي))       الف)   همكاري در برنامه ريزي و اجرايي برنامه هاي قرآني  ( تشكل هاي قرآني. محفل انسي با قرآن-  مراسم آغازين .و ايام الله . و مناسبت ها و مسابقات قر آني و نهج البلاغه       ب)  نماز  ( برگزاري نماز جماعت و توسعه و تجهيز نماز خانه و ترويج نماز  )         ج)  ادبي (  برگزاري مسابقات شعر- داستان – مطا لعه و تحقيق – روزنامه ديواري )        د  )   كتابخانه آموزشگاه و فعال سازي آن ( تجهيز كتابخانه. معرفي تازه هاي كتاب و برگزاري نمايشگاه       ((كميته بهداشتي)) الف) نظارت بر بهداشت محيط آموزشگاه ب‌)  نظارت  بر نحوه توزيع مواد غذايي در تعاوني آموزشگاه ت‌)  همكاري در كنترل و نظارت بر بهداشت فردي دانش آموزان مدرسه ث‌) آموزش فعاليت هاي بهداشتي شامل كمكهاي اوليه و بيماري هاي نو پديد ج‌)  شركت در فعاليت هاي بهداشتي مدرسه  ((كميته علمي –آموزشي و پژوهشي)) الف) برنامه ريزي جهت تشكيل كلاسهاي فوق برنامه مطالعه و پژوهشي ب) مشاركت و برنامه ريزي جهت انجام فعا ليت هاي علمي و آموزشي شامل المپياد – آزمونها – نشستهاي علمي و برگزاري مسابقات فرهنگي و هنري ج) همكاري در برگزاري نمايشگاه از دستاورد هاي دانش آموزان – تهيه فيام و cdو كتب و جزوات آموزشي و كمك درسي ((كميته هنري)) 1)  معرفي گرايش ها ي هنري  به دانش آموزان 2)  همكاري در برگزاري نمايشگاه از آثار هنري هاي دستي و تجسمي دانش آموزان 3)  شناسايي و جذب دانش آموزان مستعد جهت همكاري در گروه سرود و تئاتر 4)  معرفي هنر مندان بزرگ وايران و جهان به دانش آموزان با استفاده از فيلم cdو غيره 5)  تشكيل انجمنهاي هنري ( سرود و موسيقي- نمايش و....) 6)  كمك و برگزاري مسابقات فرهنگي و هنري  ((كميته سياسي و اجتماعي)) 1)     مشاركت و برنامه ريزي در نشست هاي سياسي و اجتماعي 2)     برنامه ريزي در تهيه نشريه مدرسه 3)     اطلاع رساني پيرامون مسائل سياسي و اجتمايي به دانش آموزان از طريق مطبوعات و جرايد 4)     برنامه ريزي به منظور ديدار با شخصيتهاي سياسي و فرهنگي و هنري و اجتمايي       ((كميته تعاون و فعاليت هاي گروهي)) 1)     برنامه ريزي جهت اجري مصوبات و دستو ا لعمل هاي تعاوني هاي آموزشگا هي 2)     جذب كمك هاي ما لي جهت انجام فعاليت هاي ساير كميته ها 3)       برنامه ريزي به منظور اجرايي دقيق دستو ا لعمل ها ي  اردويي و بازديدها 4)     شناسايي و ايجاد زمينه كمك به دانش آموزان نيازمند ( با كمك و هماهنگي مدي مدرسه )             ((كميته ورزشي  ))       1) همكاري با دبير ورزش جهت برنامه ريزي و انجام مسابقات ورزشي 2) برنامه ريزي حهت جذب و آموزش دانش آموزان علاقه مند به رشته هاي ورزشي 3)  برنامه ريزي جهت توسعه ورزش همگاني 4) برنامه ريزي و مشاركت در برگزاري مسابقات و تشكل هاي ورزشي   راه های جذب دانش آموزان به نماز     باید ای دل اندکی بهتر شویم                  یا که اصلا آدمی دیگر شویم از همین روز هنگام نماز                     باخدا قدری صمیمی تر شویم 1-تبیین اثرات نماز 2-تكریم وشخصیت دادن به دانش آموزان 3-نشاط آفرینی فرهنگی و اعتقادی و خود باوری در دانش آموزان 4-ایجاد رابطه قوی دینی بین معلم و دانش آموز 5-داشتن نمازخانه جذاب و عالی و استفاده از رنگ های دلپذیر 6-باز گو نمودن اهمیت و ضرورت نماز به اولیا دانش آموزان 7-اجرای مسابقات مختلف در خصوص نماز و اهدا جوایز به دانش آموزان برتر 8-داشتن دوستان دینی در مدرسه 9-شركت معلمین ،مدیر،معاون، در كنار دانش آموزان در نماز جماعت 10-برگزاری نمایشگاه در خصوص نماز از آثار دانش آموزان 11-توزیع كتب دینی و اخلاقی ساده 12-معرفی دانش آموزان نماز گزار و تشویق آنان در حضور دیگران 13-دادن هدیه به هنگام نماز به دانش آموزان 14-استفاده از دانش آموزان خوش صدا برای اذان و .... 15- پخش فیلم های آموزنده در آموزشگاه در خصوص نماز 16-ارتباط مستمر با مساجد و نماز جمعه 17-بیان احادیث شیوا وبلیغ در خصوص نماز 18-استفاده از روحانیون جوان و شاداب و تاثیر گذار 19-داشتن سخنرانی كوتاه و مفید دربین نماز ها 20-اقامه نماز در منزل توسط والدین 21-برگزاری همایش نماز برای دانش آموزان 22-برگزاری همایش نماز برای اولیا 23-داشتن كفتگوی صمیمی با دانش آموزان در خصوص نماز 24-داشتن میزگرد دانش آموزی در خصوص نماز با رهبری كادر مدرسه 25-فعال نمودن شورای مدرسه و انجمن اولیا وداشتن مصوبات اجرایی در خصوص نماز 26-ارائه الگوی عملی مناسب به دانش آموزان 27-معرفی چهر های برتر دینی و  ذكر موفقیت های آنان 28-برگزاری اردو های زیارتی و سیا حتی 29-انتخاب بهترین زمان آموزشگاه بعد از اوقات شرعی برای نماز 30-بیان داستا نها و قصه های در خصوص نماز 31 استفاده ازتمثیل و شعر و ادبیات در سخنرانی در خصوص نماز                                                                                                                                                                                          32-معرفی دانش آموزان نماز خوان و مومن به صورت منطقه ای به كلیه مدارس 33-چاپ عكس دانش آموزان نماز خوان در جراید محلی 34-ارائه سی دی های آموزشی به دانش آموزان در خصوص نماز 35-اختصاص زمان كوتاهی در آغاز كلاس به بیان آثار نماز توسط همه دبیران در كلاس 36-اختصاص دو روز در هفته در مراسم آغازین به مباحث نماز 37- ایجادرفتار دوستانه برای شركت در نماز  و نبود زور و اجبار 38- ایجاد سرویس های بهداشتی مجهز در مدارس 39-رفتار و كردار عملی كادر مدرسه 40-داشتن كتابخانه غنی با كتاب های سودمند در خصوص نماز 41-نام گذاری كلاس ها و گرو هها با آثار نماز 42-پخش صدای اذان در آموزشگاه به هنگام اوقات شرعی با بلندگو 43-ورود دانش آموزان به نماز خانه با اسقبال صورت گیرد(پخش گلاب) 44-حضور مرتب و همیشگی كادر مدرسه در نماز 45-برگزار ی كلاس های ضمن خدمت برای عوامل اجرایی آموزشگاه 46-برگزاری همایش برای همكاران در خصوص نماز 47-تشویق به موقع همكاران موفق در مورد نماز 48-استفاده از رنگهای آرامش بخش در تزینات نما خانه 49-استشمام بوی عطر و گلاب و نورپردازی جالب نمازخانه 50-اجرای برنامه های متنوع در بین نماز (نمایش،سرودو...) 51-شركت هفتگی یا ماهانه اولیا در نماز جماعت مدرسه 52-شركت هفتگی یا ماهانه مسئولین اداری در نماز جماعت مدرسه 53-هم خوانی سوره های نماز در مراسم آغازین یا آغاز همایش ها و برنا مه های آموزشگاه 54-پیروی از اصل مجاورت (وجود كتابخانه و نوار خانه ویا دفتر آموزشگاه در كنار نماز  خانه) 55-ایجاد احساس خوشایند در دانش آموز در پایان هر نماز 56-به كار گیری شیو های جذاب در برپایی نماز جماعت آموزشگاه 57-بیان خاطره های نماز از زبان مسئولین 58-جذب تدریجی دانش آموزان وآموزش صحیح به آنان 59-داشتن گفتگو های خصوصی  با دانش آموزان و استفاده از كلمات محبت آمیز 60- داشتن اعتدال ومیانه روی در آموزش دانش آموزان 61-شنا خت روحیات فردی دانش اموزان 62-برگزاری مسابقات ورزشی در خصوص نماز 63-برگزاری كلاس های آموزش خانواده در خصوص نماز                                                                                        64-پرهیز از سخنرانی های سیاسی و...در مابین نماز           65- تزیین سالن و نماز خانه با احادیث در خصوص نماز 66-بیان آثارعلمی روانی و اخلاقی نماز 67-شركت در نماز جمعه با شكوه خاص واستقبال گرم از آنان 68-فیلمبرداری از مراسم نماز جماعت آموزشگاه 69-دادن كارنامه نمازبه دانش آموزان و اولیا در پایان هر ترم 70-نظر خواهی از اولیا و دانش آموزان در خصوص چگونگی اجرای نماز جماعت  آموزشگاه 71-آوردن استدلال های قرآنی در خصوص نماز 72-رفع موارد ملال آور و خسته كننده و عوامل حواس پرتی در برگزاری نماز 73-داشتن صبر و انعطاف دربرابر اشتباهات دانش آموزان 74-نظارت مستمر بر فعا لیت ها 75-برگزاری نماز های وحدت در بین مدارس 76-فعال تر نمودن ستاد اقامه در مدرسه كاشاني        چگونه توانستم دانش آموزانم را به نماز جماعت علاقه مند کنم؟ مقدمه: نماز ميراث تمامي انبياء است هر پيامبري که مبعوث به رسالت شد.انسانها را به نماز دعوت کرد و به آن سفارش نمود. (( قرآن کريم در «سوره مريم آيه 31 از دعوت به نماز حضرت عيسي (ع) و درآيات بعد از دعوت، به نماز حضرت اسماعيل (ع) ياد کرده است. در سوره طه خداوند به پيامبري (ص) مي فرمايد: «خانواده و پيروان خود را به نماز امر کن و در اين دعوت شکيبا باش.» )) نماز کشتي نجات است که همه افراد بخصوص کودکان و نوجوانان ها و جوان ها را از طوفانها و خيزابها عبور مي دهد و به ساحل آرامش و رستگاري مي رساند. نماز، تقديم حمد و سپاس به درگاه خالق منان و كامل ترين پاسخ به عالی ترين نياز انسان؛ فرصتی برای طراوت بخشيدن روح و پلی برای نيل به اوج كمال « نماز » . يعنی كمال جويی است . يكی از اساسی ترين اركان حيات ، « نماز » . مطلق و زينت بخش شخصيت و منش مؤمنان است ، تمدن، فرهنگ، زندگی و تحرك جوامع انسانی است. اگرچه نماز دارای اهميت فراوان است، اما برگزار كردن نماز به جماعت اهميت بيشتر دارد، زيرا نمازجماعت نمادی با ارزش از جامعه مطلوب اسلامی است كه عناصری مانند رهبری، اتحاد و نظم را دربر می گيرد. بنابراين، مطالعه نماز جماعت و حكمتهای فراوانی كه در آن نهفته، حايز اهميت است. به همين دليل، يكی از مهمترين مسائلی كه فكر دينداران جوامع گوناگون بشری را به خود جلب كرده، اين مسئله است كه چگونه فرزندان جامعه را ديندار و نمازخوان كنند و آنها را از بهره های فراوان اين وديعه آسمانی پرنصيب سازند. پرستش حقيقتی است كه در همه موجودات عالم وجود دارد و موجودی در عالم نيست كه پرستنده حق نباشد. اين حقيقت كه گوشه هايی از رموز آن در عالم كشف و شهود برای عالمان راستين پديدار گشته، در آيه شريفه 43 سوره بنی اسرائيل اين گونه آورده شده است: « و اِن مِن شَیء اِلاّ يُسَبِّحُ بِحَمدِه وَ لكنْ لا تَفْقَهُونَ تَسبيحَهُم » « موجودی نيست كه تسبيح گوی خداوند سبحان نباشد، لكن تسبيح آن ها را متوجه نمی شود » بر پايي نماز در مدارس وظيفه اي خطير و بسيار حساس است، زيرا مدارس جداي از ويژگيهاي منحصر به فرد، محل تشويق، اضطراب، رقابت هاي نگران کننده توأم با شکست و پديده هاي ناخوشايند ديگري است که هر کدام از آن ها به تنهايي قادر به تبديل محرکهاي خنثي به محرکهاي شرطي نيرومند فراخوان اضطراب و حالات ناخوشايند رواني مي باشند . بنابراين ايجاد اصلاحات بنيادي به منظور تغيير در نگرش دانش آموزان نسبت به مناسک جاري به ويژه نماز جماعت مي تواند زمينه ساز تحولات اساسي در شخصيت دانش آموزان شود و نه تنها نگرش آنها را نسبت به صورت ظاهري عبادات بهبود بخشد . بلکه در جهت گيري اصولي به سوي ارزشهاي انساني آنها را هدايت نمايد. بسياري از مشکلات فردي و اجتماعي کاهش يافته و تهاجم فرهنگي بيگانه به نسل نو چندان کاري از پيش نخواهد برد و در زمينه فکري و اخلاقي از انحراف مصون خواهند ماند . همه ي کودکان و نوجوانان ، محتاج هدایتند و به یک برنامه ي صحیح زندگی نیاز دارند . این نیاز برآورده نمی شود ، مگر با پرورش حس مذهبی ، احیاء فطرت و فراهم نمودن زمینه های رشد و به کمال رساندن فضایل اخلاقی آنها که نماز کامل ترین پاسخ به عالی ترین نیاز انسان است. در دين ما نماز به عنوان ستون دين تلقي شده و ملاك ارزش آدمي و قبولي كليه ي اعمال و فرائض ديگر اوست و اگر درست اقامه گردد، به عنوان معراج مؤمن و رأس دين شمرده مي شود،كه نياز به مداومت ومحافظت دارد. بدون تردید ،همه ي جوانان و نوجوانان، بالفطره استعداد پذیرش و انجام تکالیف مذهبی را دارند اما آنچه مهم است ، چگونگی روش ها و ارائۀ شیوه های جذب آنها به سوی تکالیف مذهبی است . با اعتقاد بر این اصل بود که بر آن شدم تا دریابم که راهها و شیوه های جذب دانش آموزان به اقامۀ نماز جماعت ، که عالی ترین ارتباط انسان با خداست، چیست؟ من به عنوان مربی تربیتی مدرسه ، که در هدایت دانش آموزان به سوی مسائل مذهبی و تربیت دینی آنان نقش مهمتری دارم ، می خواهم بدانم که راهکارهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان، برای شرکت در نماز جماعت چیست ؟ و چگونه می توانم آنان را نسبت به شرکت در نماز جماعت مدرسه ترغیب نمایم. بیان مسئله : توجه به این که نماز آرامش دهنده ی دلها ، اصلاح کنندۀ فرد و اجتماع و پرچم اسلام است و عاملی است که موجب رهایی افراد از تنبلی ، گناه ، تباهی و دیگر رفتارهای زشت می شود ، و یکی از راههای تربیت دینی کودکان و نوجوانان ، یاد دادن نماز و شرکت دادن آنها در نماز جماعت می باشد ، برآن شدم تا در مدرسه نماز جماعت برگزار نمایم. مطلوب این بود که اکثر دانش آموزان در نماز شرکت نمایند. امّا این تصور من صحیح نبود و تعداد کمی از دانش آموزان راغب به شرکت در نماز جماعت مدرسه بودند؛ به طوری که تعداد شرکت کنندگان در حد یکی از کلاسها هم نبود . و این مهمترین مسئله ای بود که توجه مرا به خود جلب کرد و باعث شد که اقدام به این پژوهش بنمایم که : چگونه می توانم دانش آموزان را ترغیب نمایم تا در نماز جماعت مدرسه شرکت نمایند و راهکارهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان برای شرکت در نماز جماعت مدرسه چیست ؟ . من به عنوان آموزگار سوم وظیفه دارم دانش آموزان را نسبت به انجام و یادگیری رفتارهای مذهبی ترغیب نمایم و در تربیت دینی دانش آموزان نقش مهم و تأثیر گذار ی دارم ، که یکی از این رفتارها و راههای تربیت دینی آنان ، یادگیری و خواندن نماز است . در متون دینی ما مثل قرآن کریم ، نهج البلاغه و کتاب های حدیثی زیاد به خواندن نماز تأکید شده و آمده : - نماز،وسیله ای برای پاک شدن از خود بینی است .(نهج البلاغه : حکمت 252 به نقل از کتاب جامع الاحادیث و روایات نماز جلد 1 ) - به درستی که نماز،انسان را از کار ناشایست باز می دارد.( عنکبوت : 45 به نقل از کتاب جامع الاحادیث و روایات نماز جلد 1 ) - نماز را به پا دارید و زکات را ادا کنید (وبا این وسیله روح و جسم و اجتماع خود را نیرومند سازید و بدانید) ، هر کار خیری برای خود از پیش می فرستید . ( بقره 110 به نقل از کتاب جامع الاحادیث و روایات نماز جلد 1 ) - نماز، دژی است که انسان را از هجوم شیطان در امان نگه می دارد . ( شرح غررالحکم ج 2 ص 166 به نقل از کتاب جامع الاحادیث و روایات نماز جلد 1 ) - نخستین چیزی که خداوند بر امت من واجب کرد نمازهای پنجگانه است، و نخستین عملی که از آنان بالا برده می‏شود، و از آنان سؤال می‏شود همان نماز است. ( کنز العمال، ج 7، ح 18859 به نقل از کتاب جامع الاحادیث و روایات نماز جلد 1 ) اگر دانش آموزان از همین کودکی با رفتار های مذهبی خصوصاً نماز آشنا شوند ، و به انجام آن مبادرت ورزند ، این امر در آنها درونی شده و امکان ترک آن کمتر است و در نهایت امکان روی آوری آنها به سمت گناه و بزهکاری کمتر می شود . به منظور تحقق این اهداف تربیتی هر هفته ایی که مدرسه شیفت صبح بود نماز جماعت برگزار می کردم امّا استقبال دانش آموزان از نماز کم بود و شرکت کنندگان از 50 تا 60 نفر متغیر بودند و این تعداد به نسبت 156 دانش آموزی که این مدرسه داشت بسیار کم بود . بعضی اوقات می دیدم که دانش آموزان در هنگام نماز یا در حیاط مدرسه هستند یا در بیرون از فضای مدرسه می باشند و بعضی ها هم دائما در هنگام برگزاری نماز جماعت با تاخیر در صف های نماز جماعت حضور پیدا می کنند که این موضوع بسیار باعث رنجش و اذیت بنده می شد . این مسئله برای بنده که به عنوان یک مربی تربیتی که سابقه ی چندانی نیز نداشتم تعجب آور بود و بسیار بنده را آزار می داد و طوری شده بود که در همان هفته اول مدرسه تمام اشتغال فکری بنده را این موضوع به خود اختصاص داده بو که چرا دانش آموزان بنده اینقدر کم از نماز استقبال می کنند و چه دلایلی ممکن است که این موضوع رخ دهد ؟ چگونه بنده می توانم دانش آموزانم را به نماز خواندن و شرکت در نماز جماعت مدرسه تشویق و ترغیب نمایم . بنده این مسئله را با مدیر ، اعضای انجمن اولیاء و دبیران مدرسه که تجربه آنها بیشتر از بنده بود در میان گذاشتم و پس از چند جلسه ایی که با مدیر ، اعضای انجمن اولیا مدرسه و شورای دبیران داشتم مسائل زیر را به مشورت گذاشتیم : 1- آیا دانش آموزانی که در نماز شرکت نمی کنند ، به نماز خواندن علاقه ای ندارند؟ 2- آیا نماز را بلد هستند؟ 3- آیا ممکن است در خانه، یا مسجد روستا نماز بخوانند که در نماز مدرسه شرکت نمی کنند ؟ 4- آیا ممکن است والدین آنها نماز نخوانند و به نماز خواندن فرزندانشان اهمیت ندهند؟ 5- آیا ممکن است مقدمات نماز مثل وضو را بلد نباشند؟ 6- آیا شرایط خواندن نماز جماعت را بلدند و اهمیت نماز جماعت را می دانند؟ 7 - شاید وقت نماز و محل برگزاری نماز مدرسه مناسب نباشد ؟ 8- شاید نیاز است نمازمان را متنوع کنیم ؟ 9- یا شاید دلیل دیگری داشته باشد ؟ تعریف اصطلاحات : نماز : 1 - عبادت ، پرستش . 2 - عبادت مخصوص مسلمانان که به طور وجوب پنچ بار در ش بانه روز ادا کنند. ( فرهنگ معین ) خدمت و بندگی . (جهانگیری ) (رشیدی ) (انجمن آرا). خدمتکاری . (غیاث اللغات ) (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). بندگی . اطاعت .فرمان برداری . (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). ( فرهنگ دهخدا ) در فارسى به معنى قداست ، كرنش ، تعظيم و تقديس است . چنان كه عربى آن : «صلاة» به معنى توجه ، روى آوردن و اهتمام به چيزى يا به كسى است ، گو اين كه برداشت از آن در موارد مختلف ، متفاوت است ، چنان كه گفته اند : آن از خداوند ، رحمت ، و از ملائكة استغفار و از بشر دعا است . آرى در كتاب و سنت به تكرار به معنى دعا آمده است : (و صلّ عليهم) (توبة:103) . يعنى آنها را دعا كن . و در حديث نبوى آمده : «اذا دُعِىَ احدكم فليُجِب ، فان كان صائما فليصلّ ، وان كان مفطرا فليطعُم» . (صحيح مسلم:2/1054 ط الحلبى) كه «فليصلّ» در اينجا يعنى دعوت كننده را دعا كند . ( دائره المعارف دانستنیهای اسلامی) در اصطلاح شرع عبارت است از عملى مخصوص ، مركّب از ركوع و سجود و قرائت و ذكر ، توام با نيت و شرائط خاصّ ، كه به تكبير آغاز و به سلام ختم مى گردد . ( دائره المعارف دانستنیهای اسلامی) نماز جماعت : نمازى كه دسته جمعى خوانند و در آن به امام اقتدا كنند بدين گونه كه يك نفر مسلمان (و به عقيده شيعه به شرط عدالت) به نماز ايستد و ديگران به وى اقتدا كنند . نماز جماعت از شعائر اسلام است. ( دائره المعارف دانستنیهای اسلامی) منظور بنده در این پژوهش از واژه نماز و نماز جماعت همان زنگ برگزاری نماز جماعت در مدارس می باشد که در هنگام اذان ظهر با حضور دانش آموزان در محیط مدرسه برگزار می شود و هدف بنده این است که ببینم چگونه می توانم دانش آموزانم را به حضور فعال تر و بیشتر در این فریضه ی الهی ترغیب نمایم . روشهای جمع آوری اطلاعات : بعد از رویت این مسئله شروع به جمع آوری شواهد نمودم تا وجود مسئله را تایید کند و در حل آن راهکارهایی ارائه نماییم و برای رسیدن به جواب سوالاتی که داشتم از روشهای زیر استفاده نمودم . 1- مصاحبه با اعضای انجمن اولیای مدرسه و بعضی از خانواده های دانش آموزان و مصاحبه با بعضی از همکاران خود در مدرسه که سابقه کاری آنها بیشتر از بنده بوده است ؛ اکثر اولیای این دانش آموزان معتقد بودند که فرزندانشان در منزل نماز می خوانند و بعضی اوقات هم در نماز جماعت در مسجد روستای خود شرکت می کنند . عده ایی از آنها هم گفتند که فرزندانشان اصلاً نماز نمی خوانند یا گاهی اوقات نماز می خوانند و در نماز خواندن خود سهل انگاری زیادی دارند و به درستی نمازهای خود را نمی خوانند و هرچه آنها را نصیحت می کنند گوش نمی دهند . مدیر و بعضی از دبیران هم معتقد به این موضوع بودند که شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه از روی علاقه نیست و اکثر آنها در زنگ نماز یا نمی آیند یا دیر به نماز جماعت می آیند و بنده در مصاحبه خود از آنها این سوال را پرسیدم که ((مهمترین دلایل عدم شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه چیست ؟ )) و آنها نیز پاسخ های زیر را دادند : - متنوع نبودن برنامه های نماز - محیط زندگی ( محیط روستا و محله ای که دانش آموزان در آن زندگی می کنند ) - نداشتن الگوی مناسب - واگذاری مسئولیت ها به افراد خاص و بر انگیختن حس حسادت بین دانش آموزان - عدم آشنايی کافی - عدم استفاده از تشویق - توسل به زور و اجبار - اهمیت ندادن به نماز مدرسه، از طرف معلمان و کادر مدرسه و عدم شرکت آنان در نماز بعد از انجام این مصاحبه های و لیست کردن دلایلی که از سمت همکاران و خانواده ها برای عدم استقبال دانش آموزان به نماز جماعت عنوان شده بود از آنها راهکارهایی برای شرکت بیشتر دانش آموزان در نماز جماعت خواستم که آنها هم راهکارهای زیر را به بنده پیشنهاد دادند : - اهمیت خانواده ها به نماز و تشویق فرزندانشان به نماز خواندن . - اهمیت به نماز در مدرسه و شرکت معلمان در نماز جماعت مدرسه . - متنوع کردن برنامه های نماز جماعت . - تقسیم مسئولیت به صورت چرخشی،به طوري که تمام دانش آموزان در برگزاری نماز سهیم باشند. - تبلیغات کافی و سازنده . - استفاده از تشویق ، اهداء جایزه و پخش شیرینی در مواقع لزوم . - برگزاری مسابقه ، خواندن شعر و قصه گویی بین بعضی از نمازها . - عدم توسل به زور و اجبار و اختیاری کردن شرکت در نماز جماعت. 2- مطالعه کتب ، مقالات و مجلات مرتبط با این موضوع ؛ با توجه به مطالعاتی که انجام دادم و کتابها ، مقالات و مجلاتی که در این زمینه مطالعه کردم که این مقالات هم یاریگر بنده در انجام پژوهشم بود و هم متوجه شدم که کسانی بودند که قبل از بنده با این مشکل مواجهه شده بودند . آقای داود راعی در وبلاگ خود در مقاله ایی تحت عنوان ( راه های علاقه مند کردن دانش آموزان به نماز ) راههای درمان آسیب های اجتماعی نماز گریزی دانش آموزان را به شرح زیر معرفی می کند : 1. به كارگيري روش محبت 2. استفاده از روش الگويي 3. روش تذكر 4. نقل يا نمايش قصه‌ها و خاطره‌هاي زيبا در ارتباط با اهميت و عظمت نماز 5. احداث و زيباسازي مساجد و نمازخانه‌ها 6. ويژگي‌هاي شخصيتي و رفتاري امام جماعت مساجد و مدارس است. خلق و خوي نيكوي امام مسجد و مهارت اجتماعي او در برقراري ارتباط با نمازگذاران فوق‌العاده مؤثر است، اگر رفتار مناسب و حاكي از احترام مشاهده نمايند، به نماز علاقمند مي‌شوند. 7. بيان رمز و راز نماز و آثار علی حاجی بابایی در وبلاگ خود مهم ترین راهکارهای جذب دانش آموزان به نماز جماعت را با توجه به خلاصه ایی از 90 تحقیق فرهنگیان منطقه اسفراین در خصوص نماز به شرح زیر معرفی می کند : - تبیین اثرات نماز - تکریم وشخصیت دادن به دانش آموزان - نشاط آفرینی فرهنگی و اعتقادی و خود باوری در دانش آموزان - ایجاد رابطه قوی دینی بین معلم و دانش آموز - داشتن نمازخانه جذاب و عالی و استفاده از رنگ های دلپذیر - باز گو نمودن اهمیت و ضرورت نماز به اولیا دانش آموزان - اجرای مسابقات مختلف در خصوص نماز و اهدا جوایز به دانش آموزان برتر - داشتن دوستان دینی در مدرسه - شرکت معلمین ،مدیر،معاون، در کنار دانش آموزان در نماز جماعت- برگزاری نمایشگاه در خصوص نماز از آثار دانش آموزان - توزیع کتب دینی و اخلاقی ساده - معرفی دانش آموزان نماز گزار و تشویق آنان در حضور دیگران - دادن هدیه به هنگام نماز به دانش آموزان - استفاده از دانش آموزان خوش صدا برای اذان و .... - پخش فیلم های آموزنده در آموزشگاه در خصوص نماز - ارتباط مستمر با مساجد و نماز جمعه - بیان احادیث شیوا وبلیغ در خصوص نماز - استفاده از روحانیون جوان و شاداب و تاثیر گذار - داشتن سخنرانی کوتاه و مفید دربین نماز ها - اقامه نماز در منزل توسط والدین - برگزاری همایش نماز برای دانش آموزان - برگزاری همایش نماز برای اولیا - داشتن کفتگوی صمیمی با دانش آموزان در خصوص نماز - داشتن میزگرد دانش آموزی در خصوص نماز با رهبری کادر مدرسه - فعال نمودن شورای مدرسه و انجمن اولیا وداشتن مصوبات اجرایی در خصوص نماز - ارائه الگوی عملی مناسب به دانش آموزان - معرفی چهر های برتر دینی و ذکر موفقیت های آنان - برگزاری اردو های زیارتی و سیا حتی - انتخاب بهترین زمان آموزشگاه بعد از اوقات شرعی برای نماز- بیان داستا نها و قصه های در خصوص نماز  استفاده از تمثیل و شعر و ادبیات در سخنرانی در خصوص نماز - معرفی دانش آموزان نماز خوان و مومن به صورت منطقه ای به کلیه مدارس - چاپ عکس دانش آموزان نماز خوان در جراید محلی - ارائه سی دی های آموزشی به دانش آموزان در خصوص نماز 35- اختصاص زمان کوتاهی در آغاز کلاس به بیان آثار نماز توسط همه دبیران در کلاس - اختصاص دو روز در هفته در مراسم آغازین به مباحث نماز - ایجادرفتار دوستانه برای شرکت در نماز و نبود زور و اجبار - ایجاد سرویس های بهداشتی مجهز در مدارس - رفتار و کردار عملی کادر مدرسه 40- داشتن کتابخانه غنی با کتاب های سودمند در خصوص نماز مهمترین علل عدم حضور دانش آموزان در نماز در کتاب خلاصه تجربه های برتر مربیان و معلمان در فعالیت های تربیتی مدارس به شرح زیر آمده است- آگاه نبودن دانش آموزان از اهمیت و فضیلت نماز جماعت - نداشتن امکانات خوب و مناسب و سرویس های بهداشتی - عدم تشویق مکرر دبیران به نماز و اهمیت آن - پایبنده نبون دوستان برای هم دیگر به نماز و شناخت آن- نداشتن سجاده و جاکفشی و جا مهری مناسب در نماز خانه - نداشتن ظاهر مناسب نماز خانه و بد بو شدن آن از طریق جوراب دانش آموزان جعفر علما، در پایان نامۀ کارشناسی خود، به نقل از عبدالرسول احمدی ، علاوه بر نظر همکاران مهمترین علل عدم شرکت دانش آموزان در نماز جماعت را موارد زیر می داند : - تنبلی و سستی دانش آموزان - عدم دانستن فایده و اثرات نماز در زندگیشان - بلد نبودن نماز - چون می بینند بعضی نماز می خوانند امّا نماز ، در زندگی آنها تأثیری نداشته و رفتار خوبی ندارند - عدم توجه والدین به نماز تحقیق دیگری که در مجلۀ تربیت (10و11) توسط دو نفر فرهنگی انجام گرفته ، در پاسخ به این سؤال که «چرا نماز نمی خوانید؟» ، مخاطبان علاوه بر دلایل فوق گفته اند : - برنامه های مدارس به گونه ای نیستند که انسان به نماز تشویق شود. - مدرسي ما جایی برای نماز خواندن ندارد . - نمازخانه و موکت ها کثیف هستند. دکتر محسن ایمانی (82) در مقاله ي خود می گوید: انجام عبادت در کودکی موجب ملکه شدن این رفتار در وجود آنها می گردد و اگر بخواهیم افراد با عبادت خو بگیرند ، باید دورۀ کودکی را مغتنم بشماریم. وی، نقش الگو ، تبلیغ صحیح ، تبشیر، تشویق ، تقویت ، تسهیل، تذکر و یاد آوری و نقش حمایتگری را در آوردن کودکان به میدان عبادی، مؤثر می داند و می گوید : چون کودکان، بسیاری از حرکات و رفتارها را از طریق تقلید کردن از دیگران می آموزند ؛ پس باید برای آموزش نماز، الگویی مناسب در معرض دید آنها قرار دهیم و به این شعر سعدی استناد می کند که گفته : بزرگی سرا سر به گفتار نیست دو صد گفته چون، نیم کردار نیست وي ، حضور معلمان را به صورت عملی در انجام عبادات ، جهت تأثیر درالگوپذيري و تشویق دانش آموزان، مؤثر می داند.ایشان در مورد تبلیغ می گوید : وقتی اثر تبلیغ در گرایش انسانها به مسلک و مرام های مختلف و حتی خرید اجناس این قدر مؤثر است ، پس با استفاده از تبلیغات ، می توانیم کودکان را به سوی نماز و عبادت جذب کنیم . و تشویق به جا و مناسب را نیز بسیار مؤثر می داند و می گوید : با استفاده از تقویت ، راه افزایش رفتار را در کودک هموار کرده ، در انجام عبادات و نماز سخت گیر نباشیم ، برای کودک تسهیلاتی در نظر بگیریم ، آثار نماز را با تذکر دادن به یاد کودکانمان آورده و در برخورد آنها با شبهات به یاریشان بشتابیم و آرامش را به آنها باز گردانیم. غلامحسن حیدری (86) در مقاله ي خود آورده ، بهتر است برای جذب کودکان از این راهها استفاده نماییم : - استفاده از تشویق و تحسین . - آمادگی عقیدتی، به این معنی که مربیان باید از کودکی و پیش از سن تکلیف ، دانش آموزان را در فرا گیری احکام و شرایط برپایی نماز یاری دهند و در زمان به وجود آمدن گرایش در آنان ، زمینۀ انجام عمل را برایشان فراهم نمایند . - میانه روی ، که نماز نباید خسته کننده باشد. - بیان آثار نماز برای کودکان که نماز باعث جلوگیری از غرور ، جلب رحمت پروردگار ، نزدیکی با خدا و... می شود. - بر پایی نماز جماعت باعث می شود که کودکان با دیدن نظم و انضباط و جمعیت دوستان خود، برای شرکت در نماز تشویق شده و کم کم به آن روی آورند. - آسان گیری در نماز ، از مواردی است که ایشان به آن معتقد است و بیان می دارد : باید طوری با کودک برخورد کرد که احساس جبر و خستگی نکند و نماز برای او رنج آور و کسل کننده نباشد . حتی اگر کودک نماز را ترک کرد و حواسش پرت شد ، او را سرزنش نکنیم . استفاده از پرسش نامه ؛ با توجه به این که استفاده از پرسشنامه یکی از بهترین راههای جمع آوری اطلاعات می باشد ، پرسشنامه ایی را مشتمل بر یازده سوال بسته پاسخ و باز پاسخ طراحی کرده و به صورت تصادفی آنرا را در اختیار 54 نفر از دانش آموزان سه پایه قرار دادم که نتایج زیر بدست آمد : همه دوست دارند نماز بخوانند ؛ نماز و مقدمات نماز را بلدند ، در خانواده ي اکثر شان ، والدین نماز می خوانند ، تعدادی از آنان شرایط خواندن نماز جماعت را بلد نیستند ، تعداد زیادی گفته اند : نمازمان را در خانه هایمان می خوانیم و به این دلیل در نماز شرکت نمی کنیم  . - استفاده از فرم فراوانی رفتار ؛ براساس فرمی که برای نشان دادن تعداد شرکت کنندگان تهیه کرده بودم ، در چهار هفته و هفته ای دو روز از فرم استفاده نمودم و با ثبت تعداد شرکت کنندگان ، اطلاعاتی به دست آوردم . موضوع را در جلسۀ انجمن اولیاء و مربیان مدرسه مطرح وبا آنان همفکری نمودم، که آنان ضمن تأیید گفته های من بیان داشتند، شاهد حضور تعداد زیادی از دانش آموزان در نماز جماعت روستا می باشند و در این راه همکاری لازم را با من به عمل خواهند آورد   . تجزیه و تحلیل داده های شواهد دلیل انتخاب این مسئله ، این است که یکی از اهداف مهم تعلیم و تربیت در کشور ما ، تربیت دینی و محقق شدن هدفهای اعتقادی است. انجام عبادات در کودکی موجب ملکه شدن آنها در وجود کودکان و نوجوانان می شود و چنین افرادی در بزرگسالی ، عبادات را با سهولت بیشتری انجام می دهند . چنانچه خانواده و مدرسه به طور جدی نسبت به تربیت دینی کودکان و نوجوانان اقدام ننمایند، مسلماً در آینده با مشکلاتی مواجه خواهند شد . هدف من در این تحقیق، افزایش رغبت و انگیزۀ دانش آموزان به بر پایی نماز جماعت مدرسه است ، و می خواهم به دانش آموزان خود کمک کنم تا از این راه نماز را یاد بگیرند ، اشکالات آنها را رفع و کاری کنم که از روی میل و علاقه در نماز شرکت نمایند . در خانه علاوه بر این که خودشان نماز می خوانند ، اعضای خانواده ي خود را به نماز و شرکت در نماز جماعت روستا تشویق ، بکنند. بنابراین ، من با همکاری مدیر مدرسه ، دبیران ، همکاران با تجربه ام ، اعضای انجمن اولیاء ، اقدام به حل مشکل عدم شرکت دانش آموزانم در نماز جماعت نمودم . اطلاعاتی را که از طریق پرسش نامه بدست آوردم، نشان می دهند که : همه ي آنها دوست دارند نماز بخوانند ، وضو گرفتن و مقدمات نماز تا حدودی بلد می باشند. 75/9 درصد به این سؤال که : " آیا در خانه نماز می خوانند ؟" جواب مثبت ، 7/3 درصد جواب منفی داده اند درصد گفته اند که گاهی اوقات نماز می خوانند این آمار نشان می دهد، اکثرشان به نماز خواندن علاقه دارند و نماز می خوانند . حدود 20 درصدی که گاهی اوقات نماز می خوانند نیاز به کار بیشتر بر روی آنان و آوردنشان در جمع نمازگزاران می باشد. در پاسخ به این سؤال که : " چه کسانی در خانۀ شما نماز می خوانند 90/7 درصد گفته اند، والدين همه ي آنها، نماز می خوانند و 2/9 درصد بیان داشته اند ، هیچ کس درخانه ي آنها نماز نمی خواند . این آمار نشان می دهد ، خانواده های اکثرشان اهل نماز بوده و می توانند الگوهای خوبی برای فرزندان خود باشند . حدود 9 درصد دیگر نیاز به متحول ساختن و کار دارند تا هم خودشان نماز خوان شده وهم اولیاء خود را تشویق به نماز بکنند.  8/88 درصدشان نماز را بلدند ولی 7/3 درصد آنان ی نماز را بلد نیستند که لازم است ،آموزش لازم داده شده و رفع اشکال گردد.در صورت شرکت در نماز جماعت مشکل این دو نفر رفع خواهد شد 4/7 درصد آنان نیز قسمتی از نماز را بلدند که نیاز به آموزش و رفع اشکال دارند. همه  ي دانش آموزان دوست دارند در مدرسه نمازجماعت برگزار شود و میزان اهمیت نماز جماعت را در برابر نماز فرادا ، می دانند . با ساعت برگزاری نماز (ساعت 1 بعد از ظهر )، مشکلی ندارند . در مورد این که " آیا شرایط خواندن نمازجماعت را بلدند یا خیر؟ 5/68 درصد شرایط را بلدند ولی 4/31 درصدشان شرایط برگزاری نماز جماعت را بلد نیستند و لازم است به این گروه نیز آموزش داده شود. تحقیقات مطالعه شده و مصاحبه ي همکاران ، مهمترین دلایل عدم شرکت دانش آموزان در نمازجماعت را موارد زیر می دانند : - متنوع نبودن و عدم استفاده از تشویق . لازم است ما هم به این مورد توجه داشته باشیم . - محیط زندگی کودکان و عدم توجه والدین به نماز . در روستایی که مدرسۀ ما قرار دارد ، اکثر مردم در نماز جماعت مسجد شرکت می نمایند و با توجه به سؤال پرسش نامه که 7/90 درصد دانش آموزان بیان داشته اند والدین آنها نماز می خوانند ، این مورد از دلایل عدم شرکت دانش آموزان ما در نماز جماعت نمی باشد. - بلد نبودن نماز . براساس نتیجهي پرسش نامه 8/88 درصد آنان نماز را بلد هستند و این مورد تعداد اندکی از دانش آموزان را شامل می شود که نیاز به کار جدا گانه دارد. - واگذاری مسئولیت ها به افراد خاص و بر انگیختن حس حسادت بین دانش آموزان . به این مورد نیز لازم است توجه ، اقدام و برنامه ریزی شود. - توسل به زور و اجبار . نماز در مدرسه ي ما کاملاً اختیاری است و این مورد هم رد می شود. چون من معتقد هستم انسان مختار است و باید با آزادی کامل به مسائل مذهبی روی آورد و کاری که از روی اجبار باشد، زود ترک می شود . - عدم آشنایی کافی. در مناسبت های مختلف و به اقتضای موضوع ، اقدام به تبلیغات گسترده نمودیم. این تبلیغات شامل صحبت در مراسم آغازين و بين نماز ، نوشتن پیامهای قرآنی و احادیثی در مورد نماز ، برگزاری مسابقه ي كتاب خواني و اختصاص موضوع انشاء دانش آموزان به نماز بود. - اهمیت ندادن به نماز از طرف اولیاء مدرسه. در این جا لازم است توجه شده و همکاران برای شرکت در نماز جماعت مدرسه حاضر شوند . - برخورد نامناسب با کودکان . خوشبختانه تمام اولیاء مدرسه برخوردی مناسب با دانش آموزان دارند . چه در موقع نماز ، چه در مواقع دیگر . - نداشتن الگوی مناسب. چون والدین اکثرشان براساس گفتۀ خودشان در پاسخ به سؤال پرسش نامه ، اهل نماز هستند ، می توانند الگوهای خوبی برای آنها باشند . از آن طرف لازم است با آوردن معلمانشان به جمع نماز گزاران و تعریف داستانهایی از تأ ثیر نماز در زندگی بزرگان دینی ،راههای دیگری برای ارائۀ الگو به آنها باشد . باید با همکاری اولیاء ، امام جماعت مسجد روستای زاغمرز و همکاران ، دانش آموزان را تشویق کنیم تا به جای خواندن نماز در خانه یا مسجد ، در مدرسه حاضر شده و نماز بخوانند . در اینجا بود که به جواب بیشتر سؤالات به مشورت گذاشته در ابتدای پژوهشم رسیدم ولی سؤالات شش ، هفت و هشت نیاز به بررسی دارند . براساس بررسی نتيجه ي تحقيقات، نظر همکاران و پرسش نامۀ خودم راههای زیر را برای بهبود شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه پیشنهاد می کنم . 1 - رفع اشکال دانش آموزان در نماز و شرایط نماز جماعت 2- متنوع کردن نماز از طریق برگزاری نماز در مکانهای مختلف ، تقسیم مسئولیت برگزار ی نماز بین دانش آموزان ، شرکت همکاران در نماز، قصه گویی ، اجرای مسابقه ، استفاده از تشویق و ... . انتخاب راه حلها : پس از تجزیه و تحلیل شواهد و براساس اطلاعات بدست آمده از سؤالهای چهار و شش پرسش نامه، مبنی بر اینکه : 7/3 درصد نماز را بلد نبودند و17 نفر آنان یعنی درصد نیز شرایط برگزاری نمازجماعت را بلد نبودند ، لازم دیدم که آموزش جداگانه ای به آنها داده و آنان را متقاعد سازم تا با حضور در نماز مدرسه ، مشکلاتشان در مورد نماز کامل حل شود ولی چون این راه فقط درصد کمی از دانش آموزان ، که شاید چند تایی از آنان نیز قبلاً در نماز شرکت می کرده اند را شامل می شد ، راه دوم را نیز عملاً به کار گرفتم. برای موفقیت در این راه ، جلسه ای با حضور مدیر ، آموزگاران و نمایندۀ انجمن اولیاء مدرسه برگزار کرده و تصمیم خودم را با آنان در میان گذاشتم، که همه قول مساعدت و همکاری دادند . مدیر بیان داشت ضمن شرکت خودم در نماز از همکاران نیز انتظار دارم که در نماز شرکت نمایند و هزینه های خرید جایزه ، شیرینی و غیره را از محل سرانۀ مدرسه و در صورت کافی نبودن از جیب شخصی خودم می پردازم . به کلاسها رفتم ، اسامی دانش آموزانی که مایل به همکاری بودند را نوشتم ، برنامۀ کارم را به آنها اعلام نمودم و برایشان برنامه ریزی کردم که هر کدام چه روزی ، چه کاری انجام دهند . مثلاً: کسی که امروز مؤذن بود شاید فردا مکبر یا مسئول توزیع مُهر باشد و یا ممکن بود هیچ مسئولیتی نداشته باشد . از این راه مسئولیت تمام کارها را بین بچه ها تقسیم کردم تا براساس مصاحبۀ همکارانم حس حسادت مانع از حضور آنان در نماز نشود.مسئول شورای دانش آموزی موظف شد هر روز نفرات روز بعد را اطلاع دهد . جهت تشویق دانش آموزان که همکاران در مصاحبۀ خود گفته بودند و در تحقیقات هم آمده بود ، (استفاده از تشویق باعث شرکت بیشتر در نماز می شود) باید طرحی آماده می کردم . با همکاران مشورت نمودم که یکی از آنان پیشنهاد داد ، دو نمونه کارت تهیه کنیم به رنگ های آبی و سبز و ملاک هر کارت را شرکت در نماز و رعایت نظم و بهداشت در هنگام نماز قرار داده و به ازاء هر پنج کارت آبی که در هفته می گیرند، یک کارت سبز داده شود و به کارت های سبز هر ماه جایزه بدهیم . خود ایشان مسئول تهیۀ طرح و نمونۀ کارت برای چاپ شد . برای تهیه ي سؤالات مسابقه، خودم این کار را انجام دادم . کل برنامه به این صورت شد : یک روز سؤال گفته شود ، یک روز قصه گویی داشته باشیم ، بعضی روزها شیرینی بدهيم ، یک روز احکام بگوئیم واز آن طرف نماز هم طولانی نشود که بچه ها خسته شوند . اجرای بهترین راه حل و اقدام : برای اجرای بهتر این امر با کمک مدیر مدرسه ابتداعا برای دانش آموزان سال سوم که امسال به سن تکلیف می رسیدند جشن تکلیف برگزار کردیم و به خرید جوایز و هدایا برای این دانش آموزان رفتيم و جوایزی را انتخاب کرديم که دانش آموزان بیشتر دوست داشتند . هم چنین یک مسابقه مقاله نویسی و نشریه دیواری در مورد اهمیت نماز جماعت برگزار کردم و جوایز ارزنده ای را نیز برا آنان در نظر گرفتم و گروهی از نمازگزاران را به اردوی یک روزه بردیم و از دبیران مربوطه و بخصوص دینی ، قرآن و پرورشی ، ادبیات و هنر خواستم تا در کلاس پیگیر کارها باشند . وقتی علاقه ی دانش آموزانم را به دبیر خاص می دیدم بیشتر با آن دبیران صحبت می کردم که در مورد اهمیت نماز در کلاس صحبت کنند . اهدای جایزه و معرفی دانش آموزانی که بیشترین شرکت را ، هر ماه در نماز جماعت داشتند . در برنامه ی صبحگاه ، اجرای تلاوت همگانی قرآن و زیارت عاشورا را در روزهای سه شنبه و شرکت در جلسات آموزش خانواده و صحبت درباره اهمیت نماز و تاثیر آن در دوره نواجوانان از رفتارهای نابهنجار و استفاده از عطر و عنبر جهت خوشبو کردن نماز خانه . گرفتن عکس از نمازگزاران و نصب آن در تابلوی اعلانات و دادن مسئولیت به همه ی دانش آموزان علاقه مند در روزهای مختلف مانند : انتظامات زنگ نماز ، مسئولین بهداشت ، مکبر و ... دعوت از مسئولین امور تربیتی و شرکت آنان در نماز جماعت مدرسه و اهدای جایزه به نمازگزاران و شرکت دانش آموزان در نماز جمعه ی شهر . تا این که این عمل من باعث شد تا اکثریت دانش آموزان در نمازخانه حاضر شوند حتی بدون حضور معلمان یا کادر دفتری مدرسه نماز جماعت را برگزار کنند . اکثر دانش آموزاني که به آنها مسئولیت داده بودیم ،وظیفه ي خود را به نحو احسن انجام می دادند واگر کسی كم کاری می کرد ، او را تشویق به انجام کار بیشتر و بهتر کرده و بچه های دیگر را به کمک او می فرستادیم. در نهایت سعی کردم رابطه ام را با تک تک دانش آموزانم نزدیک کنم به طوری که دانش آموزان و گاه اولیای آنها با من تماس در رابطه با کار فرزندشان داشتند . همچنین برای قدر دانی از زحمات دانش آموزانی که در برگزاری نماز جماعت فعال بودند و مدرسه را تحقق این هدف یاری کردند اردویی تحت عنوان اردوی نماز تدارک دیده شد و فعالین نماز را با سرانه نماز مدرسه به اردوی یک روزه به اردوگاه دانش آموزی امام خمینی (ره ) شهرستان نکا بردیم و تمامی حاضرین در این اردو ابراز رضایت کردند و درخواست برگزاری این اردوها در سال های بعد را نیز کردند . گرد آوری اطلاعات ( شواهد2 ) پس از اجرای برنامه ونظارت کامل بر اجرای درست آن ، اطلاعاتم را از راههای زیر بدست آوردم تا بفهمم چقدر در اجرا موفق بوده ایم : - مشاهدة تعداد شرکت کنندگان ووضعیت روحی آنان. - از طریق شمارش کارتهایی که بعضی مواقع به آنها می دادم یا گرفتن آمار در بین نماز. - مصاحبه با مدیر ، همکاران ، والدین وبرادران وخواهران دانش آموزان. هر روز شاهد افزایش تعداد بیشتری از شرکت کنند گان در نماز بودم . از مشاهده ي وضعیت روحی آنان می فهمیدم که خوشحالند و با اشتیاق در نماز شرکت می کنند . شمارش آمار دانش آموزان در بین نماز نیز شاهدی براين افزایش بود و همچنین دیگر تاخیر زیادی از حضور دانش آموزان در نماز جماعت دیده نمی شد و اکثر دانش آموزان به موقع در نماز خانه حضور پیدا می کردند . اولین هفته ي اجرای طرح به طور میانگین 60 تا 70 نفر شرکت کننده داشتیم که در مقایسه با قبل از اجرای طرح ، رشد نسبتا خوبی داشته ایم . . در هفته های بعد که از تشویق ها کاستیم و کمتر در بین نماز مسابقه برگزار می کردیم ، شرکت کنندگان سیری نزولی داشته و این نشان می دهد که تعداد ی از آنان احتمالاً فقط به خاطر جایزه و مسابقه به نماز جماعت می آمدند. با توسعة تبلیغات وهمکاری خانواده ها ، دوباره سیر صعودی شروع شد .. طبق مصاحبه ای که با مدیر و آموزگاران مدرسه انجام دادم ،آنان نیز افزایش شرکت کنندگان را تأیید کردند و نسبت به این اتفاق خوشحال بودند . والدین و برادران و خواهران دانش آموزان در مصاحبه بیان داشتند ، بچه ها هم مرتب نماز می خوانند، و شب ها در نماز جماعت مسجد شرکت دارند ؛ اشکالات وضو و نماز ما را گوشزد می کنند . ارزشیابی و نتیجه گیری : براساس مشاهداتم ازوضعیت روحی دانش آموزان وحضورشان در نماز، به این نکات دست یافتم: - دانش آموزان بدون اکراه ، در وقت مقرر اقدام به گرفتن وضوکرده و برای نماز آماده می شوند. - آنان بدون کمرویی ،اشکالاتی را که با آن مواجه می شوند ، می پرسند . - میزان مشارکتشان در آماده کردن محل نماز ،نشان از علاقة آنان دارد . - شمارش دانش آموزان در هنگام نماز خواندن نشان از افزایش تعداد شرکت کنندگان دارد به طوری که متوسط شرکت کنندگان قبل از اجرای طرح 35 درصد بود ، ولی در هفته ي اول با افزايشي 10 الی 20 درصدی ، مواجه بوده ایم. بالاخره آمار یک ماه بعد، که نشان می داد موفقیت ما چقدر بوده واین امر در دانش آموزان درونی شده است ، نشان از رشدی 90 درصدی داشته است که واقعاًجالب توجه بود . تمام همکاران در این پژوهش بیان نمودند که این موفقیت بر اساس کارهایی بوده که با هم انجام داده بودیم .خوشحال بودند ومرا تشویق به ادامه ي کارها یی نظیر این كار نمودند ودرخواست كردند نسخه ای از کارم را در اختیار شان قرار دهم . امام جماعت مسجد واولیاء نیز بیان داشتند که فرزند انشان علاوه بر اینکه به نماز اهمیت می دهند ، هنگامی که به خانه می رسند، با عجله از ما می خواهند به آنها غذا دهیم تا در نماز حاضر شوند .برادران وخواهرانشان بيان مي كردند :اگر ما در خواندن نماز کاهلی کنیم فوری تذکرمي دهند و از اهمیت نماز برایمان حرف می نند. والدین می گفتند : هر جای نماز و یا وضو اشتباه می کنیم ،اشتباه ما را گوشزد كرده و اصلاح می نمايند . مشکل عدم شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه، مرا وا داشت تا با راهنمایی و همکاری مدیر ،آموزگاران ،اعضای انجمن اولیا و مربیان ،امام جماعت مدرسه ،همکاران با تجربه ام و مطالعه ي کتب ، مقالات و مجلات مرتبط با موضوع، اقدام به بهبود این مشکل در مدرسه بنمایم . با تلاش مداومی که در طول حدود 4 ماه داشتیم ، توانستیم با گرد آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها اقداماتی انجام دهیم که نتیجة آنان به این شرح است : - وضعیت موجود ما، از 35 درصد به وضعیت مطلوب 90 درصد، یعنی ایده ال مورد نظرمان رسیده است . - اشکالات نماز وشرایط برگزاری نماز جماعت دانش آموزان به طور کامل رفع شده است . - دانش آموزان با اشتیاق واز روی اختیار هر روز خودشان مقدمات برگزاری نماز را مهیا می کنند.  گفته های والدین آنها واشتیاق و رفتارشان ، نشان می دهد که نسبت به خواندن نماز علاقمندی نشان داده وچنان چه این روش در سالها ی بعد پیگیری شود ،این امر بیشتر ملکة وجود آنان خواهد شد . - طبق گفته ي والدین ،دانش آموزان نه فقط خود نماز می خوانند، بلکه در خانواده نیز اقدام به رفع اشکال وضو و نماز والدین و ديگر اعضای خانوده ي خود می نماید. آنها بدون احساس کمرویی هر جا به اشکالی برخورد می کنند، با من در میان می گذارند . این نشان می دهد که هم از نظر روحیه وهم از نظر رشد اجتماعی متحول شده اند . - همکاران از این پیشامد بسیار خوشحالند و من می توانم آنها را تشویق به انجام پژوهش بنمایم؛ چون یکی از اهداف آموزش وپرورش تربیت معلمان پژوهنده است . می توانم این تجربه را در اختیار سایر همکاران وآموزش وپرورش منطقه ام قرار دهم تا راهنمای علمی برای همکاران باشد .  ضمن اینکه در این راه به تجربه ای پژوهشی دست پیدا کردم ،جهت اجرای پژوهش های بعدی انگیزه ای مضاعف بدست آورده ام . اعتبار بخشی : برای این که مطمئن باشم تا طرح بنده به خوبی انجام گرفته است و تاثیر خوبی بر روی دانش آموزان داشته است در جلساتی که با خانواده های آنان داشتم ار آنها در رابطه با نماز خواندن فرزندانشان از آنها سوال می کردم که آنها اظهار می داشتند که فرزندانشان در خانه سعی می کنند که اول وقت نماز هایشان را به جا آورند و همچین تعدادی دیگر هم می گفتند که فرزندانشان تا قبل از اجرای این طرح به مسجد خیلی کم می رفتند اما بعد از اجرای این طرح با شور و اشتیاق فراوان به نماز جماعت مسجد روستا می روند . همچنین از مدیر و معاون مدرسه درباره حضور دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه و نماز جماعت مسجد زاغمرز نسبت به سالهای قبل سوال کردم که آنها بسیار نسبت به این امر راضی بودند و می گفتند که بعد از اجرای طرح بنده هم دانش آموزان با اشتیاق بیشتری در نماز جماعت مدرسه شرکت می کنند و هم در روستا در برگزاری نماز جماعت مسجد فعال هستند و کمک بسیار زیادی به متولیان مسجد در برگزاری نماز جماعت می کنند . که این امر برای بنده بسیار خشنود کننده بود که توانستم با اجرای طرحهای خودم اینقدر دانش آموزانم را به نماز جماعت علاقه مند کنم . موانع و محدودیت ها : مهم ترین محدودیت هایی که بنده برای انجام کارم با آنها مواجه بودم عبارتند از : - نبودن سرویسهای بهداشتی مجهز و وضوخانه خوب در مدرسه - کف نماز خانه با موکت پوشیده شده بود که فضای معنوی نماز خانه را تا حدودی از بین می برد و نبود جا مهری ، جا کفشی و فرش سجاده ای  عدم دعوت از امام جماعت در مدرسه به دلیل مشکلاتی که وجود داشت  پایین بودن فرهنگ خانواده های بعضی از دانش آموزان به دلیل وجود چندین نژاد از دانش آموزان در مدرسه ( زابلی ، کرد ، هزارجریبی ، گنبدی و .... ) - کمبود بودجه و هزینه برای اجرای طرحهایی که من در نظر گرفته بودم . پيشنهادات و راهكارها : در پایان این پژوهش برای موفقیت خانواده ها و مدارس در تربیت دینی فرزندان ، چند راهكار و پيشنهاد دارم به این شرح : - پیشنهاد می شود که خانواده ها و اولیا دانش آموزان به مسئله ی نماز و مسائل دینی در منزل اهمیت دهند و دانش آموزان خود را برای خواندن نماز به وسیله های مختلف تشویق نمایند. باید همکاری بین دو نهاد مهم خانواده و مدرسه در تربیت دینی دانش آموزان باشد و تا دانش آموزان را بتوان با مسائل دینی و اعتقادی بیشتر آشنا کرد- آشنا نمودن خانواده ها به شیوه های تاثیر گذاري بر فرزندانشان.  آشنا کردن دانش آموزان با فلسفه ي مسائل مذهبی و این موضوع که اصلا چرا ما باید نماز بخوانیم و فلسفه عبادت خدا چیست معرفی الگو های شایسته در مسائل مذهبی .  استفاده از امام جماعت های جوان و خوش زبان که بتوانند ارتباط خوبی با دانش آموزان برگزار کنند و دانش آموزان بدون هیچ ترسی سوالات شرعی خود را از آنها بکنند -  برگزاری مسابقات گوناگون در رابطه با نماز ؛ مثل : مسابقه ي انشا ، کتا ب خوانی و... . - مشارکت وهمکاری تمام اولیا ء مدرسه در تربیت مذهبی دانش آموزان واین امر را فقط وظیفه ي مربی تربیتی ندانیم . - سپردن امور اجرایی نماز به خود دانش آموزان و حتی می توان کل مسئولیت ها را به دانش آموزان داد که حتی مسئولین و معلمان مدرسه هم در نماز جماعت شرکت نکنند و دانش آموزان خودشان نظم و انضباط را در نماز خانه برقرار نمایند . - استفاده از فرشهای سجاده ایی در نماز خانه و همچنین استفاده از گلاب و عطر برای خوشبو کردن فضای مدرسه که به جذب بیشتر دانش آموزان به نماز جماعت کمک می - پیشنهاد می شود سازمان های آموزش و پرورش و مدیران محترم مدارس با معلمان برای بهسازی و امکانات هرچه بهتر و بیشتر نمازخانه ، سرویسهای بهداشتی و وضوخانه مورد نیاز همکاری نمایند . پیشنهاد می شود برای انجام هر کاری تشویق فراموش نشود همچنین می توان برای تشویق فعالین نماز از اردوهای تشویقی تحت عنوان اردوی نماز استفاده کرد . - در بین نماز ، احکام و قصه های قرآنی گفته شود و مسابقات فکری با اهداء جوایز برگزار شود . نمونه ي فرم فراوانی رفتار : پرسش نامه دانش آموزان عزیز سلام سؤالات را به دقت بخوانید به آنها جواب بدهید . لازم نیست اسم خود را بنویسد . . آیا دوست داری نماز بخوانی؟ بله / خیر . آیا وضو گرفتن را بلدی ؟ بله / خیر  آیا در خانه نماز می خوانی ؟ بله / خیر / گاهی اوقات چه کسانی در خانوادة شما نماز می خوانند ؟ پدر و مادر هيچ كس . آیا نماز خواندن رابلدی ؟ بله / خیر / بعضی قسمت ها را بلدم -. آیا شرایط خواندن نماز جماعت را بلدی ؟ بله / خیر . آیا دوست داری در مدرسه نماز جماعت برگزار شود ؟ بله / خیر . آیا وقت نماز ( ساعت یک بعدازظهر )، مناسب است ؟ بله / خیر نماز جماعت بیشتر ثواب دارد یا نماز فرادا ؟ فرادا / نماز جماعت دوست داری نماز جماعت مدرسه کجا برگزار شود ؟ حیاط مدرسه / مسجد روستا /نمازخانه . چرا در نماز جماعت مدرسه شرکت نمی کنی ؟    

آیا می دانستید

‏

آیا می دانستید

آیا می دانستید که آمازون نیمی از اکسیژن جهان را تولید می کند ؟

آیا می دانستید که زنبور از بوی عرق بدش می آید و به کسی که بدنش بو بدهد یا عطر زده باشد حمله می کند ؟

ادامه نوشته